X
تبلیغات
شعر و ادبیات ایران زمین پارسی








شعر و ادبیات ایران زمین پارسی

شعرهای جالب و معروف از حافظ سعدی سهراب سپهری خیام . غیره...

زچشم  آسمان  آبی نبارید

                          ز پلک نا خوشش  خوابی  نبارید

مگر عمر سیاهی چندسال است

                          که یک  شب  اشک  مهتابی نبارید              
                         _____
                         ____
نشانی دلم با آب بنویس

                         برای دیده ی بی خواب بنویس

شب دیجور من صبحی ندارد

                        نشان  از  قامت  مهتاب بنویس

                       ____
                       ____
دل مو خط نویس کاغذاتن

                      سرم پا بند زلفون دو تاتن 

بیو رچ ری دل وجون مو هونه

                     که جونم تا کیامت خهک پاتن

                    ____
                   -------
بن موینت مث گردو ساهن

                    چشات سی جون  مو تیر بلاهن

مکو آزار مو شی تیر مرزنگ

                   که  نفرینم  تفنگ بی  صداهن
                     _______
                     _______
پسینی بی که از در دلورم رفت

                            حساو اکو  که جون  از پیکرم رفت

چشام ای کاش او روزش نمیدی

                             که عشکش از دل واز باورم رفت
نوشته شده در جمعه سی و یکم تیر 1390ساعت 8:28 بعد از ظهر توسط علیرضا دابویی|



رخش از خاطرم آرام می رفت

                               حضورش از دلم بی نام می رفت

چه حاصل داشت آنروزی که آمد

                            که اینک شوم وبد فرجام می رفت
                          ___
                         ___
یکی در جاده ای از دور پیداست

                           نفسهایش نشان بی دلیهاست

خدایا پای بوسش جان من کن

                         که دامش دانه ای بهره دل ماست
                        ___
                        ___
سحر مرغی زجانش ناله می کرد

                      غم و درد  نهانش   ناله می  کرد

سحر می رفت ورنجی با خودش د اشت

                        موئذن  با  اذانش  ناله  می کرد
                        ___
                        ___
مرا تا مرز دنیا  باز گردان

                       به  یاد  کودکیها  باز  گردان

برای  یک نفس ماندن دوباره

                         به باغ اطلسیها  باز  گردان
                        ___
                        ___
من وباد صبا از یک طرازیم

                       نفس مشکین وحرکت دل نوازیم

نشان از سرو دل جویی نداریم

                         به دل سر می زنیم جان می گدازیم
                        ___
                        ___
گلی  با  آب دیده  پروریدن

                       و یا از عشق رویش دل  بریدن

شبی  از درد وغم لبریز لبریز

                        شنیدن  کی بود  مانند   دیدن
                       ___
                       ___
بسی  با غنچه ها دمساز  بودم

                              دل  دلبر  کش   طناز   بودم 

خدایا   باز گردان    روزگارم

                              که روزی مرغ  خوش  آواز  بودم
                            ___
                            ___
دل  شب  آه و افغانی  دگر داشت

                                غم ورنج  پریشانی  دگر  داشت 

عروج  عشق  را باور  نمی  کرد

                              به سینه درد  پنهانی  دگر  داشت
                             ___
                             ___
نگاه  با دیده   نمناک   می کرد

                            به  آب دیده  رویش  پاک  می کرد

برای  هجرت  گل   از  گلستان 

                            گریبان تا گریبان  چاک  می کرد
                           ___
                           ___
میان  های وهوی  نام گم  شد

                          خجل  از خویشتن  بدنام  گم شد

نه دل قانع  نه راه پیدا  نه مقصد 

                          تمام  سعی  دل  آرام  گم  شد
نوشته شده در پنجشنبه سی ام تیر 1390ساعت 8:23 بعد از ظهر توسط علیرضا دابویی|



خانمانـسوز بود آتـش آهـی گاهـی

 

ناله‌ای میشکند پشت سپاهی گاهی 


گر مقـدّر بشود سـلک سـلاطین پویـد 
سالک بی خـبر خفـته براهــی گاهی 

قصه یوسف و آن قوم چه خوش پنـدی بود 
به عزیزی رسد افتـاده به چاهی گاهی 

هستی‌ام سوختی از یک نظر ای اختر عشق 
آتـش افروز شود برق نگـاهی گاهی 

روشنی بخش از آنم که بسوزم چون شمع 
رو سپیدی بود از بخت سیاهی گاهی 

عجبی نیـست اگر مونس یار است رقـیب 
بنشیند بر ِ گل، هرزه گیـاهی گاهی 

چشـم گریـان مرا دیدی و لبخـند زدی 
دل برقصد به بر از شوق گنـاهی گاهی 

اشک در چشـم، فریبـنده‌ترت میـبینـم 
در دل موج ببـین صورت ماهی گاهی 

زرد رویـی نبـود عیـب، مرانم از کوی 
جلـوه بر قریه دهد، خرمن کاهی گاهی 

دارم امیّـد که با گریه دلـت نرم کنـم 
بهرطوفانزده، سنگی است پناهی گاهی 

معینی کرمانشاهی

نوشته شده در چهارشنبه بیست و نهم تیر 1390ساعت 8:23 بعد از ظهر توسط علیرضا دابویی|



به هیچ یار مده خاطر و به هیچ دیار
که بر و بحر فراخست و آدمی بسیار

همیشه بر سگ شهری جفا و سنگ آید
از آنکه چون سگ صیدی نمی‌رود به شکار

نه در جهان گل رویی و سبزه‌ی زنخیست
درختها همه سبزند و بوستان گلزار

چو ماکیان به در خانه چند بینی جور؟
چرا سفر نکنی چون کبوتر طیار

ازین درخت چو بلبل بر آن درخت نشین
به دام دل چه فرومانده‌ای چو بوتیمار؟

زمین لگد خورد از گاو و خر به علت آن
که ساکنست نه مانند آسمان دوار

گرت هزار بدیع‌الجمال پیش آید
ببین و بگذر و خاطر به هیچ کس مسپار

مخالط همه کس باش تا بخندی خوش
نه پای‌بند یکی کز غمش بگریی زار

به خد اطلس اگر وقتی التفات کنی
به قدر کن که نه اطلس کمست در بازار

مثال اسب الاغند مردم سفری
نه چشم بسته و سرگشته همچو گاو عصار

کسی کند تن آزاده را به بند اسیر؟
کسی کند دل آسوده را به فکر فگار؟

چو طاعت آری و خدمت کنی و نشناسند
چرا خسیس کنی نفس خویش را مقدار؟

خنک کسی که به شب در کنار گیرد دوست
چنانکه شرط وصالست و بامداد کنار

وگر به بند بلای کسی گرفتاری
گناه تست که بر خود گرفته‌ای دشوار

مرا که میوه‌ی شیرین به دست می‌افتد
چرا نشانم بیخی که تلخی آرد بار؟

چه لازمست یکی شادمان و من غمگین
یکی به خواب و من اندر خیال وی بیدار؟

مثال گردن آزادگان و چنبر عشق
همان مثال پیاده‌ست در کمند سوار

مرا رفیقی باید که بار برگیرد
نه صاحبی که من از وی کنم تحمل بار

اگر به شرط وفا دوستی به جای آود
وگرنه دوست مدارش تو نیز و دست بدار

کسی از غم و تیمار من نیندیشد
چرا من از غم و تیمار وی شوم بیمار؟

چو دوست جور کند بر من و جفا گوید
میان دوست چه فرقست و دشمن خونخوار؟

اگر زمین تو بوسد که خاک پای توام
مباش غره که بازیت می‌دهد عیار

گرت سلام کند، دانه می‌نهد صیاد
ورت نماز برد، کیسه می‌برد طرار

به اعتماد وفا، نقد عمر صرف مکن
که عن قریب تو بی‌زر شوی و او بیزار

به راحت نفسی، رنج پایدار مجوی
شب شراب نیرزد به بامداد خمار

به اول همه کاری تأمل اولیتر
بکن، وگرنه پشیمان شوی به آخر کار

میان طاعت و اخلاص و بندگی بستن
چه پیش خلق به خدمت، چه پیش بت زنار

زمام عقل به دست هوای نفس مده
که گرد عشق نگردند مردم هشیار

من آزموده‌ام این رنج و دیده این زحمت
ز ریسمان متنفر بود گزیده‌ی مار

طریق معرفت اینست بی‌خلاف ولیک
به گوش عشق موافق نیاید این گفتار

چو دیده دید و دل از دست رفت و چاره نماند
نه دل ز مهر شکیبد، نه دیده از دیدار

پیاده مرد کمند سوار نیست ولیک
چو اوفتاد بباید دویدنش ناچار

شبی دراز درین فکر تا سحر همه شب
نشسته بودم و با نفس خویش در پیکار

که چند ازین طلب شهوت و هوا و هوس
چو کودکان و زنان رنگ و بوی و نقش و نگار

بسی نماند که روی از حبیب برپیچم
وفای عهد عنانم گرفت دیگر بار

که سخت سست گرفتی و نیک بد گفتی
هزار نوبت از این رای باطل استغفار

حقوق صحبتم آویخت دست در دامن
که حسن عهد فراموش کردی از غدار

نگفتمت که چنین زود بگسلی پیمان
مکن کز اهل مروت نیاید این کردار

کدام دوست بتابد رخ از محبت دوست؟
کدام یار بپیچد سر از ارادت یار؟

فراق را دلی از سنگ سخت‌تر باید
کدام صبر که بر می‌کنی دل از دلدار؟

هرآنکه مهر یکی در دلش قرار گرفت
روا بود که تحمل کند جفای هزار

هوای دل نتوان پخت بی‌تعنت خلق
درخت گل نتوان چید بی‌تحمل خار

درم چه باشد و دینار و دین دنیی و نفس
چو دوست دست دهد هرچه هست هیچ انگار

بدان که دشمنت اندر قفا سخن گوید
دلت دهد که دل از دوست برکنی زنهار

دهان خصم و زبان حسود نتوان بست
رضای دوست بدست آر و دیگران بگذار

نگویمت که بر آزار دوست دل خوش کن
که خود ز دوست مصور نمی‌شود آزار

دگر مگوی که من ترک عشق خواهم گفت
که قاضی از پس اقرار نشنود انکار

ز بحر طبع تو امروز در معانی عشق
همه سفینه‌ی در می‌رود به دریا بار

هر آدمی که نظر با یکی ندارد و دل
به صورتی ندهد صورتیست بر دیوار

مرا فقیه مپندار و نیک مرد مگوی
که عاقلان نکنند اعتماد بر پندار

که گفت پیره‌زن از میوه می‌کند پرهیز
دروغ گفت که دستش نمی‌رسد به ثمار

فراخ حوصله‌ی تنگدست نتواند
که سیم و زر کند اندر هوای دوست نثار

تو را که مالک دینار نیستی سعدی
طریق نیست مگر زهد مالک دینار

وزین سخن بگذشتیم و یک غزل ماندست
تو خوش حدیث کنی سعدیا بیا و بیار

سعدی

نوشته شده در سه شنبه بیست و هشتم تیر 1390ساعت 8:22 بعد از ظهر توسط علیرضا دابویی|



عمریست تا به پای خم از پا نشسته ایم     در کوی میفروش چو مینا نشسته ایم

ما را ز کوی باده فروشان گزیر نیست       تا باده در خم است همینجا نشسته ایم

تا موج حادثات چه بازی کند که ما             با زورق شکسته به دریا  نشسته ایم

ما آن شقایقیم  که با داغ سینه سوز         جامی گرفته در پی صحرا نشسته ایم

طفل زمان فشرد چو پروانه ام به مشت       جرم دمی که بر سر گلها نشسته ایم

عمری دویده ایم به هر سوی و عاقبت     دست از طلب بشسته و از پا نشسته ایم

فرهاد با ترانه مستانه غزل                  در هر سری چو نشاط صهبا نشسته ایم

نوشته شده در دوشنبه بیست و هفتم تیر 1390ساعت 8:20 بعد از ظهر توسط علیرضا دابویی|




    نقاشان ایران آشتیانی : ( 1271 ) دکتر اسماعیل آشتیانی متخلص به شعله شاگرد اول نقاشی در مدرسه کمال الملک و معلم مدرسه صنایع مستظرفه صاحب تابلوهای معروف ، تریاکیها ، قهوه خانه ، تابلوی خواب درویش است . بهزاد هراتی : ( 851 – 942 ) کمال الدین بهزاد هراتی نقاش معروف قرن دهم معاصر سلطان بایقرا و شاه اسماعیل اول بود . رضا عباسی : ( 974 – 1044 ) رضا مصور عباسی از نقاشان چیره دست دوره شاه عباس کبیر و از مینیاتوریست های معروف بود حسین بهزاد : ( 1313 ) استاد حسین بهزاد مینیاتوریست اهل اصفهان دارای تابلوهای بسیار زیبایی است پدرش فضل الله اصفهانی نقاش و قلمدان ساز بود از آثار بهزاد تابلوی رودکی – تابلوی صفی الدین و انواع تابلوها و مینیاتورهای معروف و مشهور است . حیدریان : ( 1275 ) استاد علی محمد حیدریان شاگرد مرحوم کما الملک که بیشتر آثار نقاشی او در کاخهای سلطنتی دیده میشود . صنیع الملک : ( 1283 – 1229 ) میزرزاابوالحسن غفاری صنیع الملک از نقاشان مشهور دوره ناصرالدین شاه تابلوی نقاشی او در موزه واتیکان موجود است صورتهای تالار نظامیه لقانطه و 84 تصویر ممتاز از رجال قاجاریه از اوست کمال الملک برادززاده اوست . کمال الملک : ( 1264 – 1319 ) محمد غفاری فرزند میرزا بزرگ استاد و هنرمند نقاشی که شاگردانی مانند حیدریان ، اسمعیل آشتیانی ، صدیقی ، علی رخسار ، را تربیت کرد و در سال 1319 در نیشابور در گذشت . تابلوی او عبارتند از : از تابلو تالار آئینه – تالار کاخ گلستان – سردار اسعد – فلگیر بغدادی – حوضخانه صاحبقرانیه . مصور الملکی : ( 1269 ) حسین مصور الملکی معروف به حاجی مصور الملکی در تمام رشته های نقاشی از جمله شرقی و غربی و آب و رنگ و تذهیب و نقشه قالی و مینیاتور استاد بود از آثار معروف او : آبادی تخت جمشید – سلام عید نوروز – داریوش کبیر – جنگ نادر شاه در هند . ملک الشعرا : ( 1228 – 1311 ) محمود ملک الشهعرا فرزند محمد حسین خان عند لیب و ملک الشعرای دربار فتحعلیشاه در نقاشی و منبت کاری و مجسمه سازی استاد بود مقبره او در جوار قبر ناصرالدین شاه است .   شاعران از پیش از سده سوم هجری سندی از چامه‌سرایی به زبان پارسی دری در دست نیست. با این همه محمد عوفی در نسک لباب‌الباب نخستین چامه‌سرا به زبان دری را بهرام گور می‌‌داند. شاعران سده سوم تا ششم هجری ابواسحاق جویباری : ابواسحاق ابراهیمِ جویباری از پیشگامان چامه سرایی پارسی است.پیشه نخستین وی زرگری بوده است.  ابوحفص سغدی  : ابوحفص حکیم پسر احوص سغدی شاعر ایرانی و ساکن سغد بود. گروهی سرایش نخستین شعر فارسی را از او می‌دانند ابوزراعه معمری : ابو زراعه معمری جرجانی از شاعران قريب‌العهد رودکی بوده است ابوسعید ابوالخیر : عارف و شاعر بزرگ ایرانی قرن 4 و 5 فضل الله بن احمد بن محمد بن ابراهیم میهنی در 1 محرم 357 هجری قمری در قریه مهنه در دشت خاوران چشم به جهان گشود در 4 شعبان 440 هجری قمری در زادگاه خود دیده از جهان فروبست « اسرارالتوحید » کتابی است تالیف محمد بن منور - یکی از نوادگان ابو سعید - در شرح حال ابوسعید ابوالخیر. ابوسلیک گرگانی : ابوسَلیک گُرگانی از پیشگامان چامه‌سرایی به زبان پارسی دری بود.او همدوره با عمرو لیث صفاری بود.از ابو سلیک تنها ۱۱ بیت به جا مانده است ابوشعیب هروی  : ابوشعیب صالح بن محمد معروف به ابوشُعَیبِ هَرَوی از شاعران دورهٔ سامانی بود ابوشکور بلخی : ابوشکور بلخی از شعرای نام‌آوری است که به زبان فارسی و عربی شعر گفته است و در دربار سامانیان در بخارا به سر برده است. سال تولد او را ۳۰۳ دانسته‌اند. اولین کسی بود که مثنوی را سرود و منظومه ای بنام آفرین نامه منسوب به او است از قرار معلوم از کل دیوانش ۱۹۲ بیت موجود است.  ابوطاهر خسروانی  : ابوطاهرطیب پسر محمد خسروانی از چامه‌سرایان کهن ایران است. ابوطیب مصعبی : ادیب، سیاستمدار و شاعر ایرانی بود. وی روزگاری صاحب دیوان رسائل نصر بن احمد سامانی بود که شاید پس از عزل ابوالفضل محمد بلعمی نیز مدتی وزارت داشت و بگفته ثعالبی به امر نصر بن احمد کشته شد ابو طیب از شاعران توانائی بود که به دو زبان فارسی و عربی شعر می‌سرود ابوالحسن آغاجی  : ابوالحسن علی پسر الیاس آغاجی از بزرگان دربار سامانی بود.وی چامه سرا نیز بود. نام وی را به ریختهای آغجی و آغاچی نیز آورده اند. ابوالخطیر گوزگانی  : ابوالعباس ربنجنی  : ابوالعباس فضل پسر عباس ربنجنی از چامه سرایان سده چهارم است. ابولعلای گنجه‌ای  : ابوالعلاء شوشتری  : ابوالعلاء شوشتری شاعر ایرانی پارسیگوی (بی دیوان) سده چهارم هجری است.او در زمان سامانیان می‌زیست. ابوالموید بلخی  : ابوالموید بلخی چامه ‌سرایی ایرانی سده ۴ و دوران سامانیان بود. او شاهنامهٔ بزرگی هم به نثر تدوین کرد که به شاهنامهٔ بزرگ مؤیدی معروف بود. قدیم‌ترین كتابی كه از این اثر نام برده تاریخ بلعمی است كه خود به تاریخ ۳۵۲ نوشته شده است. وی نخستین كسی است كه داستان یوسف و زلیخا را به نظم كشید آثار دیگر او گرشاسپنامه و اخبار نریمان شاید هم هر كدام جزئی از شاهنامه‌ی او بوده‌اند. و عجایب البلدان اثر دیگر اوست كه در قرن چهارم و اوائل قرن پنجم مشهور بوده اثیر اخسیکتی  : اثیرالدین ابوالفضل محمد بن طاهر اخسیکتی معروف به اثیر اخسیکتی شاعر مدیحه‌سرای سده ششم هجری بود. وی در قریه اخسیکت فرغانه متولد گردید وفات وی را با اختلاف 577 ه.ق. و 608 ه.ق. نوشته اند وی با خاقانی و مجیر بیلقانی نیز رابطه داشت. ادیب صابر : شهاب‌الدین ادیب صابر شاعر ایرانی بود که ظاهراً  بدربار آتسز راه یافته بود غزلیات شیرین و موزون دارد و با شعرای مشهور آن زمان مانند رشید وطواط و خاقانی و عروضی و سنائی و انوری دوستی داشته به سال ۵۴۶ هجری درگذشت.گفته اند که او را در رود جیحون غرق کردند او در زمان سلجوقیان می‌زیست.اثر او دیوان قصاید ادیب صابر می باشد اسدی طوسی : ( 465 ) حکیم ابو نصر علی بن احمد اسدی طوسی از شاعران قرن پنجم و از حماسه سرایان معروف ایران است و آثار او : مناظرات – گرشاسبنامه و لغت فرس است . امیر معزی : ( 438 – 518 ) امیرالشهرا امیرعبدالله محمد بن عبدالملک معزی نیشابوری از شهرای قرن پنجم هجری که از ملکشاه سلجوقی لقب معزالدین گرفت . انوری  :  ( 547 )اوحدالدّین محمّدبن محمّد انوری معروف به انوری ابیوردی و «حجّة‌الحق» از جملهٔ شاعران و دانشمندان ایرانی در قرن ششم هجری‌ست. تحصیلات او خاصّه حکمت و ریاضیات و نجوم بود. بیشتر سال ۵۸۳ را سال درگذشت او می‌دانند انوری دارای طبعی قوی بوده، در بیان معانی مشکل به صورتی روان مهارت داشت، چیره‌دستی خود در قصیده و غزل را به اثبات رسانید . و از پیروان ابن سینا بود او در عهد سلطان سنجر زندگی می کرد از قصیده سرایان معروف بود و دیوان شعرهایش را کسانی چون سعید نفیسی تصحیح و بازنگری کرده‌اند باباطاهر عریان : ( 390 – 450 ) باباطاهر همدانی، از شاعران معروف اواسط قرن پنجم هجری ایران - پیری وارسته و درویش فروتن بوده است . او معاصر با عهد طغرل بیک سلجوقی بوده است. “ بابا“ لقبی بوده که به پیروان وارسته می‌‌داده‌اند و عریان به دلیل بریدن به از تعلقات دنیوی بوده است. گویند در یکی از دو بیتی‌های مشهورش سال تولدش را به حروف ابجد گنجانیده، که پس از محاسبه توسط میرزا مهدی خان کوکب در عهد قاجار به سال  ۳۲۶ هجری رسیده و پس از ۸۵ سال زندگی وفات یافته است. آرامگاه وی در شمال شهر همدان، در میدان بزرگی به نام وی قرار است ترانه‌ها یا دو بتی‌های باباطاهر در بحر هزج مسدس محذوف و به لهجه لری، سروده شده است. دو قطعه، چند غزل با لهجه لری، مجموعه کلمات قصار به زبان عربی و کتاب سرانجام شامل دو بخش عقاید عرفا و صوفیان و الفتوحات الربانی فی اشارات الهمدانی آثار او می باشد . نوشته ها و شیوه بیان بابا طاهر مهم ترین سند زبان کردی می باشد . گزیده ای از سروده های باباطاهر عریان : • شب تاریک و راه باریک و من مست قدح از دست ما افتاد و نشکست  • نگه دارنده اش نیکو نگه داشت و گرنه صد قدح نفتاده بشکست • ز دست چرخ گردون داد دیرم هزاران ناله و فریاد دیرم • نشسته، دلستانم با خس و خار دل خود را چگونه شاد دیرم • دلا، خوبان دل خونین پسندند دلا خون شو ، که خوبان این پسندند • متاع کفر و دین بی مشتری نیست گروهی آن ، گروهی این پسندند • ندونم لوت و عریونم که کرده خودم جلادو بی جونم که کرده • بده خنجر که تا سینه کنم چاک ببینم عشق بر جونم چه کرده • بشم، واشم از این عالم بدر شم بشم از چین و ماچین دورتر شم • بشم از حاجیان حج بپرسم که این دیری بسه یا دورتر شم • اگر دل دلبره ، دلبر کدمه؟ وگر دلبر دله ، دل را چو نومه؟ • اگر دستم رسد بر چرخ گردون از او پرسم که این چونست و آن چون • یکی را داده ای صد گونه نعمت یکی را قرص جو آلوده در خون
• مرا نه سر نه سامان آفریدند پریشانم پریشان آفریدند • ز دست دیده و دل هر دو فریاد که هر چه دیده بیند دل کند یاد • بسازم خنجری نیشش ز پولاد زنم بر دیده تا دل گردد آزاد بیشتر . . . بدرتفلیسی : بسام کورد : بسام کورد از خوارج سیستان بود که به یعقوب لیث صفاری پناه آورده بود.او از پیشگامان چامه‌سرایی به زبان پارسی است.از او تنها قطعه‌ای در ستایش یعقوب به جا مانده است . بلفرج رونی  : بندار رازی  : شاعر ایرانی نیمه دوم سده چهارم هجری است. از آثاراو چَموشنامه؛ این اثر دارای چند بیت به گویش گیلکی بوده که اکنون از آن چیزی به جای نمانده است. یکی دو شعر کوتاه از رستهٔ فهلویات نیز منسوب به اوست که امروز در دست است. شعرعایش بیشتر در قالب هزل بود . از اشاره‌ای که در دیوان خاقانی به او شده پیداست که مدتی در آذربایجان نیز زندگی کرده و یا شاعر مدیحه‌گوی یکی از دربار‌های آن دیار بوده. بهار(میرزانصرا...خان شروانی)  : جمال‌الدین عبدالرزاق اصفهانی : جمال‌الدین محمد بن عبدالرزاق اصفهانی' یا اسپهانی چامه‌سرای سده ششم هجری بود. وی در اصفهان تولد یافت او را بواسطه ابداع معانی خلاق المعانی لقب داده اند وفاتش را در سال 588 ه. ق. نوشته اند گویا در نقاشی نیز دست داشت حکاک مرغزی  : حَکّاکِ مَرغزی چامه‌سرای ایرانی در نیمه دوم سده چهارم هجری است.شعرهایش بیشتر در قالب هزل بودند و از این رو لقب حکّاک یافت حاجی زین العابدین شروانی  : حنظله بادغیسی : جمال خلیل شروانی  : خاقانی شروانی  : افضل‌الدّین بدیل‌بن علی خاقانی شروانی متخلّص به خاقانی از جملۀ بزرگترین قصیده‌سرایان تاریخ شعر و ادب فارسی قرن 6 هجری بوده به سال 520 ه.ق. در شروان یا شیروان متولد و در سال 595 ه.ق. در شهر تبریز وفات یافته. آثار خاقانی دیوان اشعارو مثنوی تحفةالعراقین و منشات خاقانی و مثنوی کوتاه ختم‌الغرایب می باشد خبازی نیشابوری : (درگذشته ۳۴۲ ق.) از شاعران ایرانی روزگار سامانیان بوده است . و از معاصران کسایی، دقیقی، شهید بلخی و ابوالمؤید بلخی بوده است. از اشعار او اثر کمی به جا مانده است.در عروضی سمرقندی و عوفی و هدایت از او یاد شده. خسروی سرخسی  : ابوبکر محمد پسر علی سرخسی خسروی شاعر و فیلسوف ایرانی بود. خواجه عبدالله انصاری : شيخ‌الاسلام ابواسماعيل عبدالله‌بن ابی‌منصور محمد معروف به « پير هرات » و « پير انصار» و « خواجه عبدالله انصاری » و « انصاری هروی »، دانشمند و عارف بود. وی از اعقاب ابوايوب انصاری است از كودكی زبانی گويا و طبعی توانا داشت چنانكه شعر پارسی و تازی را نيكو می‌سرود و در جوانی در علوم ادبی و دينی و حفظ اشعار عرب مشهور بود و مخصوصاً در حديث قوی بود و امالی بسيار داشت و در فقه روش امام حنبل را پيروی می‌كرد.وی در تصوف از شيخ ابوالحسن خرقانی تعليم گرفت و جانشين او بود. محل اقامتش بيشتر در هرات بود و در آنجا تا پايان زندگانی بتعليم و ارشاد اشتغال داشت. تولد انصاری در هرات به سال 396 ه‍. ق. / 1006م. و مرگ وی به سال 481 ه‍. ق. / 1088م. بوده است. از رسائل منثور او كه بنثر مسجع نوشته مناجات‌نامه، نصايح، زادالعارفين، كنزالسالكين، قلندرنامه، محبت‌نامه، هفت‌حصار، رسالهء دل و جان، رسالهء واردات و الهی‌نامه  و ترجمهء املاء طبقات‌الصوفيهء سلمی بلهجهء هروی را می‌توان نام برد. شعر نیز می گفت خیام  : حکیم ابوالفتح عُمَر بن ابراهیم خیام نیشابوری از ریاضی‌دانان، اخترشناسان و شُعرای بنام ایران در دوره سلجوقی است. در دوره سلطنت ملک‌شاه سلجوقی (۴۲۶-۵۹۰ هجری قمری) و در زمان وزارت خواجه نظام‌الملک گاهشماری ایران را اصلاح کرد. فقه را در میانسالی در محضر امام موفق نیشابوری آموخت؛ حدیث، تفسیر، فلسفه، حکمت و اختر شناسی را فراگرفت. برخی نوشته‌اند که او فلسفه را مستقیما از زبان یونانی فرا گرفته بود. در دربار ملکشاه می‌زیست و از پیرامونیان و همراهان شاه بود. با نظام الملک طوسی رابطه‌ای نیکو داشت، کتاب جبر و مقابله را پس از نگارش به خواجه تقدیم کردو نیز در گاهشناسی، تقویم جلالی را تدوین کرد که به نام جلال الدین ملکشاه شهره‌ است، اما پس از مرگ ملکشاه کاربستی نیافت. عده‌ای از تذکره‌نویسان، خیام را شاگرد ابن سینا و عده‌ای دیگر او را شاگرد امام موفق نیشابوری عارف معروف نوشته‌اند. وی بیش از 100 رباعی سروده‌است. در حدود دهه نخست سده پنجم هجری در نیشابور زاده شد مرگ خیام را میان سالهای  ۵۱۷- ۵۲۰ هجری می‌دانند که در نیشابور اتفاق افتاد، وی را در باغی که آرامگاه امامزاده محروق به خاک سپرده‌اند آثار علمی و ادبی بسیار تالیف نمود که معروفترین آنها ۱- رساله فی براهین‌الجبر و المقابله به زبان عربی، در جبر و مقابله که فوق العاده معروف است 2- رساله کون و تکلیف به عربی درباره حکمت خالق در خلق عالم و حکمت تکلیف 3- رساله‌ای در شرح مشکلات کتاب مصادرات اقلیدس که از لحاظ ریاضی بسیار مهم است ۴- رساله روضة‌القلوب در کلیات وجود. ۵- رساله ضیاء العلی. ۶- رساله میزان‌الحکمه. ۷- رساله‌ای در صورت و تضاد.۸- ترجمه خطبه ابن سینا. ۹- رساله‌ای در صحت طرق هندسی برای استخراج جذر و کعب. ۱۰- رساله مشکلات ایجاب. ۱۱- رساله‌ای در طبیعیات.۱۲- رساله‌ای در بیان زیگ ملکشهاهی. ۱۳- رساله نظام الملک در بیان حکومت. ۱۴- رساله لوازم‌الاکمنه. ۱۵- اشعار عربی خیام که در حدود 91 رباعی آن بدست آمده‌است.۱۶- نوروزنامه.۱۷- رباعیات خیام به زبان فارسی که در حدود ۲۰۰ چارینه (رباعی) یا بیشتر - عیون الحکمه.۱۹- رساله معراجیه. ۲۰- رساله در علم کلیات.۲۱- رساله در تحقیق معنی وجود او میزان الحکمت را درباره فیزیک و لوازم الامکنت را در دانش هواشناسی نوشت و کتاب جبر و مقابله خیام با تلاش دانش پژوهان اروپایی در سال ۱۷۴۲ در یکی از کتابخانه‌های لندن یافته شد. این کتاب در ۱۸۱۵ توسط تنی چند از دانشمندان فرانسوی ترجمه و منشر شد . هم اکنون تنديس اين بزرگ مرد در دانشگاه فلورنس ايتاليا نصب است و فلسفه و خصوصيات او تدريس ميشود . بیشتر دریاره عمر خیام دقیقی طوسی  :  ( 320 – 369 ) ابو منصور محمد بن احمد دقیقی شاعر بزرگ ایرانی قرن چهارم بود. زادگاه وی بنا به روایات گوناگون، توس، بلخ، سمرقند و بخارا‌ ذکر شده است. دقيقی بر آئين زرتشتی بوده و دقيقی بلخی در عصر سامانیان می‌زیست گویند به دست غلام ترک خود کشته شد . ذولفقار(سیدقوام الدین حسین ابن صدرالدین علی شروانی) : رابعه قزداری  : رابعه دختر کعب قزداری که به رابعه بلخی هم شناخته شده‌است بانوی شاعر (چامه‌سرا) پارسی‌گوی نیمه نخست سده چهارم هجری است. رابعه همدوره با سامانیان و رودکی بود. بسیاری رابعه را نخستین زن شاعر پارسی‌گوی می‌دانند پدرش فرمانروای بلخ و سیستان وقندهار و بست بود. رابعه شیفته برده‌ای ترک به نام بَکتاش می‌شود و برایش شعر می‌سراید. برادرش حارث که از این عشق آگاه می‌شود آشفته می‌شود و دستور می‌دهد که خواهرش را به حمام برند و رگهایش را بگشایند تا بمیرد. و بعد از آن درب حمام را گل بگيرند که بعد از آن رابعه با خون خود شعرهايش را بر ديوار حمام نوشت و به ناکامي از جهان بدرود گفت حکایت او را فقیر نظم کرده نام آن مثنوی را گلستان ارم نهاده رشیدالدین وطواط  : امیر رشیدالدین سعدالملک محمد بن عبدالخلیل معروف به رشید وطواط شاعر و نویسنده ایرانی همدوره با خوارزمشاهیان در ایران است. او دبیر دیوان اتسز خوارزمشاه بود. برای اندام کوچکش به او لقب وطواط (به معنای شب‌پره) دادند. کتاب حدائق السحر در علم بدیع و صنایع شعری از آثار اوست . رودکی  :  ابوعبدالله جعفربن محمد رودکی از شاعران ایرانی دورۀ سامانی در قرن چهارم هجری قمری‌ست.  رودکی در روستایی به‌نام رودک در نزدیکی نخشب که امروزه با نام قرشی در ازبکستان است متولد شد از کودکی نابینا بوده است و به‌روایتی بعدها او را کور کردند رودکی در حدود یک میلیون و سیصدهزار بیت شعر سروده است  مهمترین اثر او کلیله‌ودمنه منظوم است. جز آن سه مثنوی از او به‌ما رسیده و از بقیه اشعارش جز اندکی نمانده است. درموسیقی، ترجمه و آواز نیز دستی داشته است وی اسماعیلی بود و نصر نیز نخستین امیری بود که این مذهب را پذیرفت و به‌مبلغین اسماعیلی اجازه داد تا در قلمروش آزادانه مذهب خود را تبلیغ کنند . گذری بر زندگی رودکی رونقی بخارایی  : ابوالموید رونقی بخارایی از چامه سرایان آغاز سده چهارم هجری است.از او چیز چندانی به جا نمانده است جز دو قطعه دوبیتی و نیز گفته منوچهری که رونقی را یکی از پنج چامه‌سرای برتر شهر بخارا دانسته است. سپهری بخارایی : سِپِهریِ بُخارایی از چامه سرایان آغاز سده چهارم هجری است.او ستاینده سامانیان بود.از وی تنها چامه ای به جا مانده است سلمان ساوجی : خواجه جمال الدین بن علاء الدین از شعرای قرن ششم دارای قصاید شیوا و مثنوی ها و رباعیات است آثار او : جمشید و خورشید و فراقنامه است سنایی  : حکیم ابوالمجد مجدود‌بن آدم سنایی غزنوی، و نیز حکیم سنایی از بزرگ‌ترین شاعران زبان پارسی در سدۀ پنجم و معاصر دربار غزنوی است در سال (۴65 هجری قمری) در شهر غزنه (واقع در افغانستان امروزی) متولد و در سال (۵2۵ هجری قمری) در همانجا وفات یافت نصایح و اندرز‌های حکیم سنایی دلاویز و پر‌تنوّع، شعرش روان و پر‌شور و خوش بیان، و خود او، در زمرۀ پایه‌گذاران نخستین ادبیات منظوم عرفانی در زبان فارسی به‌شمار‌آمده است او در مثنوی، غزل و قصیده توانائی خود را بوضوح نشان داده است. سنائی دیوان مسعود سعد سلمان را، هنگامی که مسعود در اسارت بود، برای او تدوین کرد این نیز از بزرگواری سنایی حکایت می‌کند. مولانای بلخی‌، عطار نیشابوری و سنایی غزنوی را به منزلۀ روح و چشم خود می‌دانست از آثار او، غیر از دیوان اشعار‌ششامل قصائد و غزلیات ، می‌توان به مثنوی حدیقه ‌الحقیقه، مثنوی طریق‌التّحقیق، مثنوی سیر‌العباد الی‌المعاد، کارنامۀ بلخ، عشق‌نامه و عقل‌نامه اشاره کرد.  سوزنی سمرقندی : سوزنیِ سمرقندی چامه‌سرای ایرانی نیمه نخست سده ششم هجری است.دیوان شعرهای سوزنی امروزه در دست است. شاکر جلاب  : شاکِرِ جَلّاب شاعر فارسی‌زبانی است که در میانه سده چهارم هجری می‌‌زیسته است. جلاب به عربی معنای برده‌فروش می‌‌دهد شهید بلخی  : ابوالحسن شهید بن حسین جهودانکی بلخی شاعر و متکلم و حکیم قرن چهار هجری (درگذشت ۳۲۵ هجری قمری) بنا به گفته ابن ندیم فیلسوفی بوده که علاوه بر تألیفاتی که داشته به مناظره با سایر فلاسفه ازجمله زکریای رازی نیز دست می‌‌یازید. در خط نیز استاد بود مانند رودکی نزد شعرای بعد از خود مورد احترام بوده و او را در ردیف رودکی قرار داده‌اند. طاهرچغانی  : طاهِرِ چَغانی از امیران چغانی در بین‌النهرین بوده و همچنین شاعری توانا بوده که از اشعار او امروز اندکی (چند غزل) در دست است. طاهر فضل بلخی  : طیان ژاژخا  : طَیّانِ ژاژخا شاعر ایرانی نیمه دوم سده چهارم هجری است. شعرهایش بیشتر در قالب هزل بود. حتی تخلص او ( ژاژخا = بیهوده‌گو ، یاوه‌سرا ) گواه بر این گرایش اوست. ظهیرالدین فارابی : ( وفات 598 ) ابوالفضل طاهربن محمد ظهیر فارابی متولد فاریاب بلخ شاعری توانا بود و در خدمت ملوک آل باوند و محمد بن ایلدگز و قزل ارسلان میزیست و دارای قصایدی بسیار شیوا است عباس مروی : عَبّاسِ مَروی (درگذشته 13 ژوئیه 815) از پیشگامان شعر پارسی است. او همدوره با روزگار مامون خلیفه عباسی می‌زیست عبدالحمید غزنوی : ابوالمعانی نصرالله پسر محمد پسر عبدالحمید غزنوی چامه سرای ایرانی است.بزرگ‌ترین اثر او برگردان کلیله و دمنه از عربی به پارسی است عبدالواسع جبلی : ( وفات 555 ) از گرجستان بود قصاید و غزلیات او بسیار پر معنی و دارای صنایع بدایع لفظی و معنوی است مدتها بهرام شاه غزنوی و سلطان سنجر را مدح می گفت عسجدی  : ابونظر عبدالعزیز بن منصور المروزی ناماور به عَسجَدی چامه سرای ایرانی است که در سال ۴۳۲هجری در گذشته است.وی از چامه سرایان دربار سلطان محمود غزنوی بود. عطار : فریدالدّین ابوحامد محمّد بن ابوبکرابراهیم بن اسحاق عطّار نیشابوری یکی ازعارفان بزرگ و شاعران بلندنام ادبیّات فارسی‌ در اواخر سدۀ ششم و اوایل سدۀ هفتم است. او در سال 512 هجری مطابق با 1119 میلادی در روستای کدکن (کنونی) در نزدیکی نیشابور متولد شده نام او « محمّد »، لقبش « فرید الدّین » و کنیه‌اش « ابوحامد » بود و در شعرهایش بیشتر عطّار و گاهی نیز فرید تخلص کرده است.بنا بر روایتی وی بیش از ۱۸۰ اثر مختلف به جای گذاشته که حدود ۴۰ عدد از آنان به شعر و مابقی نثر است. عطار در سال ۶۱۸ یا ۶۱۹ و یا ۶۲7 در حملهٔ مغولان شهید گشت. برخی از آثار او منطق‌الطیر (شعر) مصیبت نامه (شعر) الهی‌نامه (شعر) اسرارنامه (شعر) مختارنامه (شعر) خسرونامه (شعر) جواهرنامه و  شرح القلب و  تذکرة الاولیا (نثر) و دیوان قصاید و غزلیات (شعر) و مثنوی لسان الغیب بیشتر . . . عماره مروزی : ابومنصور عماره پسر محمد مروزی معروف به عماره مروزی شاعر ایرانی است که در سده چهارم هجری می‌‌زیست. عمعق بخارائی :  ( وفات 543 ) شهاب الدین عمعق بخارائی شاعر سده پنچم هجری است.معاصر ملوک افراسیابیه بود که لقب امیرالشعرائی گرفت شعرهای اندکی از او به جا مانده است عنصری : ( 350 – 431 ) ابوالقاسم حسن بن احمد عنصری بلخی در سالهای پایانی نیمه نخست سده چهارم هجری در بلخ به دنیا آمد. فرزند احمد، از شعرای فارسی ‌سرا بود. عنصری توسط یکی از برادران سلطان محمود به دربار غزنویان راه یافت و پس از گذشت زمان کوتاهی عنوان ملک‌الشعرایی دربار را از آن خود کرد و در رأس حدود چهارصد نفر از سخنوران و شاعران قرار گرفت. از آثار او مثنوی عین‌الحیات و شادبهر( از میان رفته) و مثنوی وامق و عذرا (از میان رفته) و مثنوی سرخ‌بت و خنگ‌بت (از میان رفته) . می‌گویند که دیوان شعر عنصری مشتمل بر سی هزار بیت بوده است، که در اثر گذشت زمان از بین رفته است، ولی آثار پراکنده بسیاری از انواع شعر پارسی از وی بجای مانده عیوقی : عیوقی از شاعران دربار سلطان محمود غزنوی بود. اثر او داستان ورقه و گلشاه غضائری رازی  : اَبوزَید محمد غضائری رازی چامه سرای ایرانی بود که به سال ۴۲۶ هجری در گذشته است. او دارای آیین شیع بود و بوییان را در چامه هایش ستایش می‌‌کرده است. فخرالدین اسعد گرگانی  : شاعر داستانگوی ایرانی نیمهٔ نخست سده پنجم هجری است. ولادت او را با توجه به قرائنی باید در آغاز قرن پنجم هجری دانست . وفات فخرالدین اسعد بعد از سال ۴۴۶ و گویا در اواخر عهد طغرل سلجوقی اتفاق افتاده‌است. و اثر او منظومه ویس و رامین است فرخی سیستانی : ( 360 – 429 ) ابوالحسن علی بن جولوغ فرخی سیستانی معاصر دربار سلطان محمود غزنوی بود دیوان او شامل قصاید و قطعات ترجیح بند و رباعیات است . فردوسی  : حکیم ابوالقاسم حسن بن اسحاق معروف به فردوسی است.  از وی به نام خداوندگار تاریخ و فرهنگ ایرانشهر یاد میکنند . شاعر نامي ايران که ايران را پس از 200 سال از دست زبان اعراب نجات داد و دوباره زبان پارسي را  که از ریشه پهلوی و دری گرفته شده است را به کشور هديه کرد . او در حدود سال 329 در روستای پاژ در نزدیکی طوس در خراسان متولد شد. پاژ امروزه در استان خراسان ایران و در ۱۵ کیلومتری شمال مشهد قرار دارد. و مدت 35 سال از عمر خود صرف جمع آوري تاريخ ايران به صورت نظم و شعر کرد که منبع گردآوري او از کتاب خداي نامه شاهنشاهي ساسانيان بود . اما حاکم وقت سلطان محمود غزنوي رنج او را ضايع کرد و او را آزرده و رنجيده خاطر نمود . او یکی از سه اثر بزرگ و شاهکار ادبي جهان را بوجود آورد که هم اکنون کشورهاي مختلفي يادواره او را گرامي ميدارند و او در نهايت اندوه در سال 411 هجري در طوس درگذشت . که بدليل سروده هاي جنجالي او عليه اعراب و نکوهش چندین باره آنان - مسلمانان بر جسدش نماز نگذاشتند و وي را در گورستان مسلمان خاک نکردند ولي او در تاريخ جاويد ماند صاحب بزرگترین اثر رزمی بنام شاهنامه می باشد . گذری بر زندگی فردوسی بزرگ فلکی شروانی : فیروز مشرقی  : شاعر عهد صفاریان و معاصر عمرو لیث صفاری ( ۲۶۵-۲۸۷ ) بود و به سال ۲۸۳ ه. وفات کرد. از میان اشعار او ۹ بیت شامل سه قطعه دو بیتی و سه بیت مفرد برجای مانده است. قطران تبریزی : ابو منصور قطران تبریزی معروفترین سخن سرای دوره سلجوقی می باشد شاعر ایرانی سده پنجم هجری است. او زاده آذربایجان بود و زبان مادریش پهلوی بود با این همه به پارسی دری نیکو شعر می‌‌سرود. و از قصاید معروف او قصیده ای است که در وصف زلزله سال 434 تبریز سروده است ناصرخسرو قبادیانی در سفرش با او دیدار کرده است. قوامی رازی  : شاعر پارسی‌گوی ایرانی شیعی سده ششم هجری است. شعرهایش رویه دینی دارند. قوامی گنجه‌ای : کافرک غزنوی : چامه سرای ایرانی در نیمه دوم سده پنجم هجری است.از او تنها پنج قطعه دوبیتی به جا مانده است.او در شعرش دشمنی خویش با ترکان و عربهای اشغالگر آن زمان را نشان می‌‌دهد. کسایی مروزی : لبیبی : شاعر‌ ایرانی نیمه نخست سده پنجم هجری است. لبیبی از استادان مسلم زبان پارسی بوده ولی متاسفانه امروز از اشعار او جز از اندکی در دست نیست.لبیبی ظاهراً از مردم خراسان و از دوستان فرخی بوده است. مسعود سعد سلمان در قصیده‌ای كه به استقبال او ساخته است او را استاد و سیدالشعرا خوانده است. او شعرهایی در قالب هزل دارد. مجیرالدین بیلقانی :( وفات 594 ) از شاعران قصیده سرای قرن ششم بود شاعر ایرانی آذربایجانی است.او شاگرد خاقانی شروانی بوده است محمد پسر وصیف سجزی : محمد پسر وصیف سجزی دبیر یعقوب لیث صفاری بود.برخی سرایش نخستین چامه به پارسی را از او می‌‌دانند. محمد سگزی : محمد پسر مخلد سگزی زاده سیستان و از نخستین شاعران به زبان فارسی بود. از وی تنها یک شعر در ستایش یعقوب لیث صفاری به جا مانده است. محمود وراق هروی : محمودِ وَرّاقِ هَرَوی چامه‌سرایی پیشگام پارسیگو همدوره با دودمانهای طاهریان و صفاریان بود.از او تنها یک دوبیتی به جا مانده است مسعود سعد سلمان : شاعر دورهٔ غزنوی که در نیمهٔ دوّم قرن پنجم و آغاز قرن ششم هجری می‌زیسته‌است حیات مسعود سعد سلمان مصادف با عهدِ شش پادشاه غزنوی بوده‌است که عبارت‌اند از؛ شاه فرخ‌زاد، سلطان ابراهیم، مسعود بن ابراهیم، شهرزاد، ملک ارسلان و بهرامشاه. مسعود سعد یکی از قصیده‌سرایان بود و سبک شعر او خراسانی است. دیوان او بهترین گواه می‌باشد که او در هر صنف شعری مهارت داشت. بیشتر اشعارش حسبیه ‌است. علاوه بر قصاید در دیوانش غزل، رباعی، مثنوی، قطعه، چیستان نیز یافته می‌شود. زبان او آسان و سلیس می‌باشد. مسعود سعد سلمان در سال ۴۳۸ هجری در لاهور به دنیا آمد و در سال ۵۱5 هجری از دنیا رفت او دو پسر و یک دختر داشت. یک پسر موسوم به «سعادت» که شاعر بود و پسرِ دیگر «صالح» نام داشته که هنگامِ زندانی بودن پدر، در مرنج، وفات یافته‌است.او هفت سال در قلعه سوودهک و سه سال در قلعه نای زندانی گردید و اشعاری در زندان نامی سروده است مسعودی مروزی  : چامه سرای سده سوم و چهارم هجری بود.او نخستین کسی بود که دست به سرودن شاهنامه زد معروفی بلخی  : ابوعبدالله محمد پسر حسن معروفی بلخی چامه‌سرای ایرانی است. او زاده شهر بلخ بود. او همدوره با رودکی و شهید بلخی بوده است. معزی : امیرابوعبدالله محمد پسر عبدالملک مُعِزّی در گذشته به سال 520 هجری چامه سرای پارسی گو بود.او چامه سرای بزرگ دربار ملکشاه سلجوقی بود و از سوی این پادشاه لقب امیر گرفت.چامه هایش بیشتر در قالب قصیده یا غزل هستند. منجیک ترمذی : چامه‌سرای ایرانی نیمه دوم سده چهارم هجری است.شعرهایش بیشتر جنبه هزل دارند. منجیک نام راستین این شاعر نبوده است و برای اندام ریز و زبان نیش دارش بدو لقب منچیک داده اند؛مُنج در پارسی معنای زنبور عسل را می‌‌دهد با پسوند ـیک به معنای زنبوری و به مانند زنبور می‌‌باشد منوچهری : اَبوالنَّجم احمَدبن قوص‌بن احمد منوچهری دامغانی ناماور به منوچهری از شاعران و قصیده سرایان قرن پنجم ایرانی بود که به سال 432هجری درگذشت. وی همدوره با پادشاهی سلطان مسعود غزنوی می‌‌زیست و از چامه‌سرایان (شاعران) دربار او بود. بیشتر چامه‌های (اشعار) او درباره طبیعت است. او در شعر عربی هم چیرگی داشت. مهستی گنجوی : بانوی شاعر ایرانی بود که در سده دوم هجری می‌‌زیسته است.زادگاه او شهر گنجه بوده است.وی همدوره با غزنویان بود.او دیوانی داشته و چامه های بسیار سروده بوده است.ولی گذشت زمان و بی انگاری کسان همه آنها را به باد فراموشی سپرده است. ناصرخسرو : حکیم ابومعین ناصر بن خسرو بن حارث قبادیانی بلخی، معروف به ناصرخسرو،از شاعران بزرگ و فیلسوفان برتر قرن پنجم هجری (یازدهم میلادی) ایران است که بر اغلب علوم عقلی و نقلی زمان خود از قبیل فلسفهٔ یونانی و حساب و طب و موسیقی و نجوم و فلسفه و کلام تبحر داشت  در سال ۳۹۴ در روستای قبادیان در بلخ (در استان بلخ در شمال افغانستان امروز) در خانوادهٔ ثروتمندی چشم به جهان گشود. و در یمگان بدخشان (افغانستان) در سال 481 هجری پدرود حیات گفت آثار ناصرخسرو عبارت اند از: 1 - دیوان اشعار به فارسی 2 - دیوان اشعار عربی که در دست نیست 3 - جامع الحکمتین - رسالة است به نثر دری در بیان عقاید اسماعیلی. 4 - خوان الاخوان - کتابی است به نثر دری در اخلاق و حکمت و موعظه. 5 - زادالمسافرین - کتابی است در حکمت الهی بزبان دری. 6 - گشایش و رهایش - رساله لیست به نثر دری شامل سی سوال و جواب آنها. 7 - وجه دین - کتابیست به نثر دری در مسایل کلامی و باطن عبادات و احکام شریعت. 8 - دلیل المتحرین - مفقود. 9 - بستان العقول - آنهم مفقود. 10 - سفرنامه - کتابیست که خلص محتوای سفر هفت ساله اش را در بر دارد. 11 - سعادت نامه - رساله ایست منظوم شامل سیصد بیت. 12 - روشنایی نامه - این هم یک رساله منظوم است. به غیر از اینها کتب و رسالات دیگری نیز منصوب به حکیم ناصرخسرو هستند که ازین قرار اند: اکسیر اعظم،در منطق و فلسفه - قانون اعظم، در علوم عجیبه - دستور اعظم، کنزالحقایق، رسالة الندامه الی زادالقیامه رساله‌ای موسوم به سرگذشت یا سفرنامه شرق  و رساله‌ای موسوم به سرالاسرار. المستوفی؛ در فقه - رساله در علم یونان - کتابی در سحریات نظامی گنجوی : ( 530- 570 یا 602 ) حکيم ابومحمد الياس بن یوسف بن زکي بن موئد ملقب به نظامی گنجوی شاعر نامدار ایران زمین در سال 535 در شهرستان اراک - تفرش روستای تاد متولد شد . بر سر تولد وی اتفاق نظر نمی باشد . عده ای نیز باور بر این دارند که وی در شهر گنجه از آران بالای رود ارس به دنیا آمده است . در هر دو شهر شکی بر ایرانی بودن وی نیست . زیرا همه گنجه در جمهوری آذربایجان شهری ایرانی است و هم تفرش . آثار او خمسه یا پنج گنج نظامی شامل: لیلی و مجنون و هفت پیکر  و خسرو و شیرین  و مخزن‌الاسرار  و اسکندرنامه مشتمل بر اقبالنامه و شرفنامه  و قدیمی ترین مثنوی نظامی مخزن الاسرار است و بهترین آنها خسرو و شیرین است و هم اکنون آرامگاه او در گنجه قرار دارد  .بیشتر . . .     شاعران سده هفتم تا نهم هجری آذری طوسی : نورالدین حمزه پسر علی‌ملک اسفراینی آذری طوسی ؛زاده به سال ۷۸۴ قمری؛ صوفی و چامه سرای ایرانی بود.وی از تبار رهبران سربداران بود.آثار او بهمن‌نامه - جواهرالاسرار - طغرای همایونی - عجایب‌الدنیا - سعی‌الصفا ابن حسام : مولانا محمد پسر حسام الدین شناخته شده به اِبنِ حِسام شاعر ایرانی در گذشته به سال ۸۷۵ هجری است. آرامگاه وی در شهر خوسف از توابع بیرجند واقع است. آثار او خاوران نامه - دیوان قصیده‌ها ابن یمین : امیر منصور بن امیر یمین الدین طغرائی معروف به ابن یمین فریومدی شاعر ایرانی قرن هفتم و هشتم ایران است. او در قریه فریومد از توابع سبزوار زاده شد. معاصر سلطان محمد خدابنده بود. پدرش در خدمت خواجه علاء الدین محمد مستوفی سلطان ابوسعید بها در شغل دیدانی داشت اشعار و قطعات ابن یمین بسیار نغز و پر معنی است امیر خسرو دهلوی:  (651 ) نام او محمد و از دانشمندان و شاعران بزرگ پارسی قرن 7 است که خاندانش از ایران ترک وطن نمودن و هندوستان رفتند آثار او : وسط الحیوة – غرة الکمال – نهایة الکمال – مطالع الانوار – شیرین و خسرو – مجنون و لیلی – آینه سکندری هشت بهشت امیرشاهی سبزواری  : مشهورترین شاعر سبزوار. - وفات 857 هـ. / 1452 م. اوحدی مراغه ای : ( 670 ) رکن الدین اوحدی از شهرای متصوف قرن هفتم آذربایجان و از معاصرین بهادر ایلخانیان و دارای دیوان شهری و مثنوی ترجیح بند است . باباافضل کاشی : افضل الدین محمد پسر حسن پسر حسین پسر محمد خوزه‌ای مرقی کاشانی شناخته شده به باباافضل کاشی یا کاشانی شاعر و عارف ایرانی در واپسین سالهای سده ششم هجری زاده شد.باباافضل همدوره با تازش مغول می‌‌زیست.برخی خواجه نصیرالدین طوسی را شاگرد و یا خویشاوند وی می‌‌دانند. بابا سودایی بدر جاجرمی : ملک‌الشعرا بدرالدین پسر عمر جامی چامه‌سرای بنام سده هفتم هجری است.او در ۶۸۶هجری درگذشت.وی شیفته شاعر همدوره خویش مجدالدین همگر بود بابافغانی شیرازی : یکی شاعران پارسی‌گوی سده نهم هجری بوده است.او در دوره پس از جامی شعر می‌گفت و پیشگام حرکتی نو در چامه‌سرایی پارسی شد. بساطی سمرقندی : سراج الدین بساطی سمرقندی شاعر ایرانی است که در سده نهم هجری می‌‌زیست اثر او دیوان بساطی سمرقندی جامی : نورالدّین عبد الرّحمن جامی (۲۳ شعبان ۸۱۷ – ۱۸ محرم ۸۹۸ ه‍ ق) (۱۸ اوت ۱۴۱۴ – ۱۹ نوامبر ۱۴۹۲م) از شعرای قرن نهم و معاصر سلاطین تیموری که او را  خاتم الشعرالقب دادند  شاعر و عارف بزرگ ایرانی در خرجرد جام متولّد شد. جامی سرانجام در سن ۸۱ سالگی در شهر هرات درگذشت. آرامگاه او در حال حاضر معروف به تخت مزار است. از جامی ده‌ها کتاب و رساله از نظم و نثر به زبان‌های فارسی و عربی به یادگار مانده است ۱- آثار منظوم: جامی اشعار خود را در دو مجموعه بزرگ گردآوری کرده است : دیوان‌های سه گانه شامل قصاید و غزلیات و مقطعات و رباعیات  - جامی دیوان خود را در اواخر عمر به تقلید از امیر خسرو دهلوی در سه قسمت زیر مدون نمود: الف) فاتحة الشباب (دوران جوانی) - ب) واسطة العقد (اواسط زندگی) - ج) خاتمة الحیاة (اواخر حیات) و هفت اورنگ که خود مشتمل بر هفت کتاب در غالب مثنوی است 1- تحفة الاحرار -  2- سبحة الابرار –3- یوسف و زلیخا - 4- لیلی و مجنون -5- خردنامه اسکندری -6- سلامان و ابسال -7- سلسلة الذهب  و ۲- آثار منثور: که برخی از آنان عبارت‌اند از: بهارستان، رساله وحدت وجود، شرح مثنوی، نفحات الانس و منشآت. جهان خاتون : بانوی شاعر (چامه‌سرا) ایرانی است که در سده هشتم هجری می‌‌زیست.او همدوره با عبید زاکانی بود و این دو با هم مشاعره و رودررویی داشته‌اند. حافظ : خواجه شمس الدین محمد حافظ شیرازی (حدود 726 – 791  هجری قمری)، شاعر و غزلسرای بزرگ قرن هفتم ایران و یکی از سخنوران نامی جهان است. ملقب به لسان الغیب در خصوص سال دقیق ولادت او بین مورخین و حافظ شناسان اختلاف نظر است. مولد او شیراز بوده و در همان شهر نیز وفات یافته‌است. اشعار حافظ را غزل می‌گویند و بن‌مایه غالب غزلیات او عشق است.حافظ به همراه سعدی، فردوسی و مولانا چهار رکن اصلی شعر و ادبیات فارسی را شکل داده‌اند. دیوان حافظ مشتمل بر حدود ۵۰۰ غزل، چند قصیده، دو مثنوی، چندین قطعه، و تعدادی رباعی‌ست. با این حال عمده شهرت وی در سرودن غزل است. حافظ به زبان عربی یعنی نگه دارنده و به کسی گفته می‌شود که بتواند قرآن را از حفظ بخواند. گذری بر زندگی حافظ شیرازی خواجوی کرمانی  : کمال‌الدین ابوالعطاء محمدبن علی کرمانی متخلص به خواجو (زاده: ۶7۹ - درگذشت: ۷۵۳ ه.ق.) معاصر سلطان ابو سعید بهادر ، یکی از شاعران بزرگ سدۀ هشتم است.مقبره او در تنگ‌الله اکبر شیراز است. او در قصیده، مثنوی، و غزل طبعی توانا داشته، به طوری که گرایش حافظ به شیوۀ سخن پردازی خواجو و شباهت شیوۀ سخنش با او مشهور است آثار او 1-دیوان؛شامل قصاید،غزلیات،قطعات،ترجیعات و رباعیات که برروی هم به دو بخش صنایع الکمال و بدایع الجمال تقسیم می شود. و 2- شش مثنوی؛در وزن های گوناگون با این نام ها : سام نامه، همای و همایون، گل و نوروز، روضه الانوار، کمال نامه و گوهر نامه. پنج مثنوی اخیر برروی هم خمسه ی خواجو را تشکیل می دهد. خیالی بخارایی  : رضای سبزواری : شرف الدین رضای سبزواری شاعر ایرانی در سده نهم هجری است.او از سادات سبزوار بود.شعرهایش بیشتر در قالب غزل است. زراتشت بهرام  : زراتشت بهرام پور پژدو چامه سرای پارسی گوی بود که همدوره با فرمانروایی خوارزمشاهیان بر ایران می‌‌زیست.وی دین زرتشتی داشت.چامه هایش برگردان نوشته‌های دینی زرتشتی به زبان شعر بود. سعدی  : ( 610 – 694 ) ابو عبدالله شیخ مشرف الدین بن مصلح الدین بن عبدالله سعدی شیرازی از شعرا و سخنگویان دربار اتابک مظفرالدین سعد بن زنگی و مؤلف گلستان و بوستان و طیبات است . سایر آثار او ملمعات بعربی و فارسی – نصیحه الملوک و خواتیم است وی آثار دیگری به شکل غزل، قصیده، قطعه، و غیره نیز در دست است گذری بر زندگی سعدی شیرازی سیمی نیشابوری : شاه داعی شیرازی : شاه نعمت‌الله ولی : شرف‌الدین رامی  : حسن پسر محمد شرف الدین رامی نویسنده و چامه‌سرای سده هشتم هجری در ایران است. آثار او انیس العشّاق و منظومهٔ ده فصل شمس تبریزی : شمس الدین محمد بن ملکداد تبریزی از اصحاب رکن الدین بود و مولوی از شیفتگان وی بود . شهاب ترشیزی : شیخ اطعمه : شیخ بُسحاق حلاجی شیرازی نویسنده چامه سرای ایرانی که بیشتر به نام شیخ اطعمه(=سرور خوردنیها) شناخته می‌‌شود در سال ۸۱۴ هجری برابر با۱۴۱۶ ترسایی در شهر شیراز درگذشته است.پیکر وی را در تکیه چهل تنان به خاک سپرده اند.او دیوانی دارد که امروزه بسیار کمیاب است.بیشتر چامه‌های او تضمین شعر دیگران است که موضوع ثابت در آنها خوراکیهاست. طالب جاجرمی : عبید زاکانی : عبیدالله معروف به عبید زاکانی قزوینی ملقب به نظام‌الدین از دانشمندان و  از صاحبان صدور خاندان زاکان قزوین است و اشعار خوب دارد و رسائل بی نظیر. منتقد اجتماعی قرن 7 هجری که شکایات خود را از دست حکام ظالم وقت به شعر پارسی در آورده است موش و گربه از آثار منظوم اوست . عرفی شیرازی : ( وفات 999 ) جمال الدین محمد عرفی از شعرای معروف صفویه بود او گوینده قصاید بسیار شیوا به تقلید نظامی است عصمت بخارائی : عصمة‏الله بخارايی معروف به عصمت بخارائی و درگذشته به سال ۸۲۹ قمری شاعر ایرانی بود. عماد فقیه کرمانی : غیاث‌الدین جلایر : غیاث شیرازی : فخرالدین عراقی : شیخ فخرالدین ابراهیم بن شهریار بزگمهر بن عبدالغفار جوالقی همدانی متخلص به عراقی از شعرا و نویسندگان و غزلسرایان معروف قرن هفتم ایران است به سال 610 هجری در دهی به نام کمجان در بیرون شهر همدان متولد شد در سال 688 در اثر بیماری در گذشت مزارش در صالحیه دمشق پشت مرقد شیخ الدین محبی الدین عربی بودالبته تا نیمه اول قرن دهم هجری معلوم بود اما اینک از آن قبر اثری نمانده دیوان عراقی شامل غزلیات و رباعیات شورانگیز است که در حال جذبه و شوق سروده او مثنوی و قصیده نیز دارد اما مهمترین اثر او عشاق نامهمخلوتی از مثنوی و غزل است . قاسم انوار : سید علی پسر نصیر پسر هارون شناخته شده به قاسم انوار در گذشته به سال ۸۳۷ هجری شاعر و عارف ایرانی است. کاتبی ترشیزی : مولانا محمد پسر عبدالله کاتبی ترشیزی، شاعر ایرانی در گذشته به سال ۸۳۹ هجری بود.آثار او 1- منظومه حسن و عشق 2- ناظر و منظور 3- بهرام و گل‌اندام کما الدین اسمعیل : خلاق المعانی کما الدین اسمعیل فرزند جمال الدین محمد عبد الرزاق اصفهانی از شاعران و قصیده سرایان معروف عراق در قرن هفتم که اتابکان و خوارزمشاهیان را در اشعار خود ستوده و بسال 635 طعمه شمشیر مغول شد کمال‌الدین اصفهانی : کَمال‌الدین اسماعیل پسرِ جمال‌الدین محمد عبدالرزّاق و دارای لقب خَلّاق المعانی چامه‌سرای ایرانی بود که به سال ۶۳۵هجری درگذشت.او از قصیدهسرایان نامدار ایران است و بیشتر چکامه هایش در ستایش دو خاندان آل خجند و اتابکان فارس بوده است. کمال خجندی : شیخ کمال الدین مسعود خجندی شاعر فارسی‌زبان در منطقه تاریخی خجند (امروز مرکز استان سغد تاجیکستان) در کنار رود سیحون بدنیا آمد. شیخ کمال بسال ۸۰۳ هجری بدرود حیات گفت و در شهر تبریز به خاک سپرده شد. نزاری قهستانی : نظام‌الدین محمود قاری : نظام‌الدین محمود قاری چامه‌سرای سده نهم هجری است.او در شعرهایش به پوشاک مردم زمان خود پرداخته است همانگونه که شیخ اطعمه به خوراکهای زمان. محمد عصار تبریزی : حاجی شمس‌الدین محمد عَصّار تبریزی (درگذشته: ۷۹۲ هجری/۱۳۸۹ میلادی) از قصیده‌سرایان ایرانی سده هشتم هجری است. محمد عصار در ریاضیات و اخترشناسی نیز دستی داشته و در این زمینه شاگرد مولانا عبدالصمد بوده است، همچنین در زمینه تصوف از مريدان شيخ مجدالدين اسماعيل سيسی بشمار می آمد. محمد عصار در تبريز درگذشت و در گورستان چرنداب این شهر در کنار گور استاد خود مولانا عبدالصمد به خاک سپرده شد آثار او : مثنوی مهر و مشتری - وافی فی تعداد القوافی (در فنون ادبی فارسی) محمود شبستری : سعدالدّین محمودبن امین‌الدّین عبدالکریم‌بن یحیی شبستری یکی از عارفان و شاعران سدۀ هشتم هجری‌ست. سال تولّد او را گوناگون و از جمله 687 ه.ق. دانسته‌اند. محلّ تولّد این عارف نام‌آور قصبۀ شبستر در نزدیکی شهر تبریز است. او در سال 720 ه.ق. در سنّ 33 سالگی وفات یافته و در همان زادگاهش - شبستر - مدفون‌است. آثار او : آثار منظوم (به شعر): گلشن راز، و سعادت نامه  - آثار منثور (به نثر): حقّ‌الیقین، مرآة‌المحقّقین، و شاهد (یا شاهد‌نامه) مجدالدین همگر : مغربی تبریزی : ملا محمد شيرين مغربی تبريزی در گذشته به سال 890 هجری صوفی و شاعر ایرانی است. مولوی : ( 604 – 672 ) مولانا جلال الدین محمد بلخی فرزند سلطان العلماء بهاء الدین محمد بن حسین الخطیبی متولد در شهر بلخ . وی پدر عرفان جهان نامیده شده است و سال 2007 از سوی سازمان یونسکو به نام وی نامگذاری شده است . بلخ از شهرهای خراسان بزرگ است که طی قرارداد ننگین ترکمانچای به اشغال روسها در آمد . بیشتر . . . هلالی جغتائی : ( 939 ) از شاعران معاصر قاجاریه است . همام تبریزی : محمد پسر فریدون همام تبریزی (۷۱۴-۶۳۶ ق.) شاعر‌ سده هشتم هجری در ایران است. او در غزل از خود توانائی بسیار نشان داده. همام شدیدا دوستدار سعدی شیرازی بوده و با او مکاتبه داشته شماری از غزلیات او بر مبنای غزل‌هائی از سعدی، بر همان وزن و قافیه و ردیف ساخته شده‌اند. همام تبریزی به زبان بومی آن‌زمان تبریز و آذربایجان یعنی زبان آذری نیز اشعار و ابیاتی دارد منظومه ای بنام صحبت نامه از او باقی است . وحشی بافقی : ( 929- 991 ) از شعرای معروف دربار شاه اسماعیل اول صفوی شاهکار او ترکیب بندی است که در ادبیات فارسی بی نظیر است . شاعران سده دهم تا یازدهم هجری بیدل دهلوی : زیب النساء مخفی : زلالی خوانساری : صائب تبریزی : ( 1016 – 1081 ) محمد علی صائب تبریزی فرزند میرزا عبدالرحیم بزرگترین شاعر سبک هندی دوره صفوی است که لقب ملک الشعرائی به او داده شد . استاد غزل سرای پارسی قرن 10 هجری کلیم کاشانی : کلیم همدانی : ( وفات 1061 ) ابوطالب کلیم همدانی ملک الشعرای شاه جهان بود و اشعارشدر هند شهرت داشت و بسبک هندی شعر می سرود . فوقی یزدی : فوق‌الدین احمد یزدی تفتی شاعر سده یازدهم ایران است.شعرهایش بیشتر در قالب هزل‌اند. قدسی : ملا شیدا : محتشم کاشانی  : کمال‌الدین علی محتشم کاشانی دارای لقب شمس الشعرای کاشانی چامه سرای ایرانی در آغاز سده ده هجری و هم دوره با پادشاهی شاه طهماسب صفوی در کاشان زاده شد، و در همین شهر هم در ربيع الاول سال 996هجری درگذشت محتشم كاشانی به عنوان نام آورترين شاعر عاشورايی به شمار می‌رود. مجموعه‌ آثار اين‌ شاعر بزرگ‌ پس‌ از مرگ‌ او توسط يكي‌ ازشاگردانش‌ در شش‌ كتاب‌ جمع‌ شد كه‌ مشتمل‌ بر غزليات‌ ،قصايد، قطعات‌، رباعيات‌،مثنويات‌ و تركيب‌ بندهاي‌ محتشم‌ مي‌باشد. منیر لاهوری: میررضی آرتیمانی : میرزامعزفطرت : ناظم هروی : واله هروی : هاتفی خرجردی : شاعران دوازدهم تا سیزدهم هجری آذر بیگدلی : (1123- 1195 ه.ق) حاجی لطقعلی بیگ آذر شاعر ایرانی که در غزلسرایی و قصیده گویی مهارت داشت. کتابی به نام "آتشکده " دارد که در آن شرح حال بسیاری از شعرای معروف را ذکر کرده است. منظومه معروفی هم دارد به نام "یوسف و زلیخا" که به تقلید از "یوسف و زلیخا"ی جامی سروده است. خورشیدبانوناتوان : رضاقلی خان هدایت : فتحعلی خان صبا : ( 1238 ) از قصیده سرایان نامی دربار فتحعلی شاه قاجار بود که لقب ملک الشعرا داشت . فروغی بسطامی :  ( 1213 – 1274 هجری ) میرزا عباس بسطامی متخلصِ به فروغی او از  شاعران غزلسرای دوره سلطنت فتحعلیشاه قاجار و دارای ذوق عرفانی و مردی درویش مسلک بود بیشترین و برجسته‌ترین شعرهایش در قالب غزل است. قاآنی : ( 1292 ) میرزا حبیب الله متولد شیراز از شعرای خوش قریحه ایران و معاصر دربار محمد شاه و ناصرالدین شاه بود . کوثر علیشاه همدانی : عمادالدین نسیمی : عمادالدين نسيمی، شاعر و متفکّر حروفی بود. وی به ترکی و فارسی شعر سروده‌است. سازمان بین‌الملی یونسکو به خاطر کوششهای وی در اشعار انسانی و صلح جهانی در سال 1937 این سال را سال نسیمی اعلام کرد مجمر اصفهانی : ( 1225 ) سید حسن طباطبائی متخلص به مجمر معاصر دربار فتحعلیشاه که لقب مجتهد الشعرا را داشت و بسبک خاقانی و امیر معزی قصیده می سرود . مطیع : میرزا عبدالباقی طبیب اصفهانی: نشاط اصفهانی : ( 1244 – 1175 )میرزا عبدالوهاب نشاطِ اصفهانی ملقب به معتمدالدوله از رجال سیاسی دربار فتحعلی شاه و در ذوق و قریحه شاعری بی نظیر و در علوم حکمت بی مانند بود چامه‌سرای سده سیزدهم هجری ایران است. اثر او دیوان و منشآت نشاط اصفهانی و یا به گنجینه نشاط معروف است . نظام وفا : ( 1285 ) از دانشمندان ایران بوده در شاعری خوش طبع بوده مثنوی حبیب و رباب – پیوند دل – معراج روح  او بسیار شیرین است . وصال شیرازی : میرزا شفیع شیرازی معروف به میرزا کوچک وصال از شعرای معروف دربار فتحعلی شاه و محمد شاه بود آثار او : غزلهای وصال و مثنوی بزم وصال و مثنوی فرهاد وشیرین . هاتف اصفهانی : شاعر نامدار قرن 12 هجری سید احمد هاتف اصفهانی مشهورترین شاعر دوره افشاریه و زندیه دیوان او مرکب از قصائد و غزلیات « مقطعات » رباعیات و در غزل نیز استاد بود ترجیح بندهای هاتف شهرت بسزا دارد . یغما جندقی : ابوالحسن يغما جندقي به سال 1196 هـ.ق. در «خور» مركز بخش جندق و بيابانك متولد شد . نام نخستين او «رحيم» بود . بعدها نام خود را به ابوالحسن تغيير داد و تخلص « مجنون» را براي خود برگزيد يغما به سال 1276هـ. بعد از هشتاد سال زندگاني در خور وفات يافت و در بقعه امام زاده داود مدفون گرديد .آثار او به صورت کلی شامل قاضی‌نامه - خلاصه الافتضاح  ( نظومه) - سرداریه شاعران معاصر ( سده بیستم میلادی به این سو ) شعر کلاسیک عارف قزوینی : ( 1258 – 1312 ) ابوالقاسم فرزند ملاهادی معروف به عارف اهل قزوین از غزل سرایان شیرین بیان ایران بود عارف شاعری انقلابی بود و او را شاعر ملی لقب داده اند مدتها در همدان گوشه گیربود و در آنجا در گذشت . محمدتقی بهار ( ملک‌الشعرا )  : ( 1265 - 1330) محمدتقی در مشهد به دنیا آمد فرزند حاجی میرزا محمد کاظم حیدری از بزرگترین سخنوران و شاعران پارسی زبان است . در دوران محمدرضا شاه پهلوی در ۱۳۲۵ شمسی بهار مدتی وزیر فرهنگ شد. دیوان اشعار او در دو جلد انتشار یافته بهار در روز یکشنبه اول اردیبهشت ماه سال 1330 در اثر بیماری در گذشت . فرخی یزدی : ( 1266 – 1318 ) محمد فرخی از آزادیخواهان ایران و از شاعران خوش قریحه بود . اشعاری انقلابی می سرود و در زندان بسال 1318 در گذشت . عشقی : سید محمد رضا عشقی مشهور به میرزاده عشقی در سال 1272 خورشیدی در شهر همدان متولد شده و در بامداد دوازدهم تیرماه  1303 در خانۀ مسکونیش هدف گلوله قرار گرفت البته او مرگ نابهنگام خود را پیش بینی کرده بود او شاعری ملی و انقلابی بود که افکاری بسیار تند داشت از اوضاع ننگین و فلاکت بار آن روزگار بتنگ آمده بود و تابلوی مریم از آثار معروف اوست . غلامرضا روحاني (اجنه) : سید غلامرضا روحانی شاعر طنز پرداز ایرانی است كه تخلص مستعار اشعار طنزش اجنه ميباشد. استاد محمدعلی جمال‌زاده او را رئيس طايفه‌ فكاهی سرايان می‌نامد. پدرش ميرزا سيد شكرالله متخلص به آزادی و جدش ميرزا سيد محمد تفرشی متخلص به علی، از شاعران دوره قاجار بودند. غلامرضا روحانی در بیست و یكم اردیبهشت سال 1276 خورشیدی در مشهد به دنيا آمد.و در 8 شهریور 1364 وفات یافت آثار او : طليعه فكاهیات روحانی, (1313) - جلد اول كلیات اشعار و فكاهیات روحانی, اجنه (1343) ادیب الممالک فراهانی : ( 1277 – 1336 ) محمد صادق ملقب به امیری فرزند محیط مادرش دختر میرزا ابوالقاسم قائم مقام بود و دیوان شعرش به 22000 بیت میرسد . لطفعلی صورتگر : شاعر, نويسنده, مترجم, استاددانشگاه. تولد:1279شیراز وفات: 3 مهر 1348 شیرازصورتگر فرزند ميرزا آقا خان. جد وي آقا لطفعلي از نقاشان هنرمند و چيره دست قرن سيزدهم هجري بود كه كارهاي او در موزه هاي پاريس و لنينگرا موجود است و بهاي گزافي دارد.آثار او :  عشاق ناپل, ترجمه - سخن سنجي - تاريخ ادبيان انگليسي - علم اقتصاد - ديوان شعر - ادبيات توصيفي ايران - ادبيان غنايي ايران - برگهاي پراكنده, شعر. پروین اعتصامی : ( 1285 – 1320 ) پروین اعتصامی، شاعره نامدار معاصر ایران از گویندگان قدر اول زبان فارسی است که با تواناترین گویندگان مرد ، برابری کرده و به گواهی اساتید و سخن شناسان معاصر گوی سبقت را از آنان ربوده است. در جامعه ما با همه اهتمام و نظام فکری اسلام به تعلیم و تربیت عموم و لازم شمردن پرورش فکری و تقویت استعدادهای زن و مرد، باز برای جنس زن به علت نظام مرد سالاری امکان تحصیل و پرورش تواناییهای ذوق کم بوده و روی همین اصل تعداد گویندگان و علماء زن ایران در برابر خیل عظیم مردان که در این راه گام نهاده اند؛ ناچیز می نماید و پروین در این حد خود منحصر به فرد است. رمز توفیق این ارزشمند زن فرهنگ و ادب فارسی، علاوه بر استعداد ذاتی؛ معجزه تربیت و توجه پدر نامور اوست که علیرغم محرومیت زن ایرانی از امکانات تحصیل و فقدان مدارس دخترانه، خود به تربیت او همت گماشت و دختر با استعداد و با سرمایه معنوی خود را به مقامی که در خورد او بود رسانید. پدر پروین میرزا یوسف اعتصامی (اعتصام الملک) پسر میرزا ایراهیم خان مستوفی ملقب به اعتصام الملک از اهالی آشتیان بود که در جوانی به سمت استیفای آذربایجان به تبریز رفت و تا پایان عمر در همان شهر زیست. یوسف اعتصام الملک در 1291 هـ.ق در تبریز به دنیا آمد. ادب عرب و فقه و اصول و منطق و کلام و حکمت قدیم و زبانهای ترکی و فرانسه را در تبریز آموخت و در لغت عرب احاطه کامل یافت. هنوز بیست سال از عمرش نرفته بود که کتاب (قلائد الادب فی شرح اطواق الذهب) را که رساله ای بود در شرح یکصد مقام از مقامات محمود بن عمر الزمخشری در نصایح و حکم و مواعظ و مکارم اخلاق به زبان عربی نوشت که بزودی جزء کتابهای درسی مصریان قرار گرفت. چندی بعد کتاب (ثورة الهند یا المراة الصابره) او نیز مورد تحسین ادبای ساحل نیل قرار گرفت . کتاب (تربیت نسوان) او که ترجمه (تحریر المراة) قاسم امین مصری بود به سال 1318 هـ.ق انتشار یافت که در آن روزگار تعصب عام و بیخبری عموم از اهمیت پرورش بانوان در جامعه ایرانی رخ می نمود. اعتصام الملک از پیشقدمان راستین تجدد ادبی در ایران و به حق از پیشوایان تحول نثر فارسی است. چه او با ترجمه شاهکارهای نویسندگان بزرگ جهان، در پرورش استعدادهای جوانان، نقش بسزا داشت. او علاوه بر ترجمه بیش از 17 جلد کتاب در بهار 1328 هـ.ق مجموعه ادبی نفیس و پرارزشی بنام (بهار) منتشر کرد که طی انتشار 24 شماره در دو نوبت توانست مطالب سودمند علمی- ادبی- اخلاقی- تاریخی- اقتصادی و فنون متنوع را به روشی نیکو و روشی مطلوب عرضه کند.  زندگینامه رخشنده اعتصامی مشهور به پروین اعتصامی از شاعران بسیار نامی معاصر در روز 25 اسفند سال 1285 شمسی در تبریز تولد یافت و از ابتدا زیر نظر پدر دانشمند و سخندان خود که با انتشار کتاب (تربیت نسوان) اعتقاد و آگاهی خود را به لزوم تربیت دختران نشان داده بود، به رشد پرداخت. در کودکی با پدر به تهران آمد. ادبیات فارسی و ادبیات عرب را نزد وی قرار گرفت و از محضر ارباب فضل و دانش که در خانه پدرش گرد می آمدند بهره ها یافت و همواره آنان را از قریحه سرشار و استعداد خارق العاده خویش دچار حیرت می ساخت. در هشت سالگی به شعر گفتن پرداخت و مخصوصاً با به نظم کشیدن قطعات زیبا و لطیف که پدرش از کتب خارجی (فرنگی- ترکی و عربی) ترجمه می کرد طبع آزمائی می نمود و به پرورش ذوق می پرداخت. در تیر ماه سال 1303 شمسی برابر با ماه 1924 میلادی دوره مدرسه دخترانه آمریکایی را که به سرپرستی خانم میس شولر در ایران اداره می شد با موفقیت به پایان برد و در جشن فراغت از تحصیل خطابه ای با عنوان" زن و تاریخ" ایراد کرد. او در این خطابه از ظلم مرد به شریک زندگی خویش که سهیم غم و شادی اوست سخن می گفت .خانم میس شولر، رئیس مدرسه امریکایی دختران خاطرات خود را از تحصیل و تدریس پروین در آن مدرسه چنین بیان می کند. "پروین، اگر چه در همان اوان تحصیل در مدرسه آمریکایی نیز معلومات فراوان داشت، اما تواضع ذاتیش به حدی بود که به فرا گرفتن مطلب و موضوع تازه ای که در دسترس خود می یافت شوق وافر اظهار می نمود." خانم سرور مهکامه محصص از دوستان نزدیک پروین که گویا بیش از دوازده سال با هم مراوده و مکاتبه داشتند او را پاک طینت، پاک عقیده، پاک دامن، خوشخو، خوشرفتار، در مقام دوستی متواضع و در طریق حقیقت و محبت پایدار توصیف می کند. پروین در تمام سفرهایی که با پدرش در داخل و خارج ایران می نمود شرکت می کرد و با سیر و سیاحت به گسترش دید و اطلاعات و کسب تجارب تازه می پرداخت. این شاعر آزاده، پیشنهاد ورود به دربار را با بلند نظری نپذیرفت و مدال وزارت معارف ایران را رد کرد. پروین در نوزده تیر ماه 1313 با پسر عموی خود ازدواج کرد و چهار ماه پس از عقد ازدواج به کرمانشاه به خانه شوهر رفت. شوهر پروین از افسران شهربانی و هنگام وصلت با او رئیس شهربانی در کرمانشاه بود. اخلاق نظامی او با روح لطیف و آزاده پروین مغایرت داشت. او که در خانه ای سرشار از مظاهر معنوی و ادبی و به دور از هر گونه آلودگی پرورش یافته بود پس از ازدواج ناگهان به خانه ای وارد شد که یک دم از بساط عیش و نوش خالی نبود و طبیعی است همگامی این دو طبع مخالف نمی توانست دیری بپاید و سرانجام این ازدواج ناهمگون به جدایی کشید و پروین پس از دو ماه و نیم اقامت در خانه شوهر با گذشتن از کابین طلاق گرفت. با این همه او تلخی شکست را با خونسردی و متانت شگفت آوری تحمل کرد و تا پایان عمر از آن سخنی بر زبان نیاورد و شکایتی ننمود. بعد از آن واقعه تأثیرانگیز پروین مدتی در کتابخانه دانشسرای عالی تهران سمت کتابداری داشت و به کار سرودن اشعار ناب خود نیز ادامه می داد. تا اینکه دست اجل او را در 34 سالگی از جامعه ادبی گرفت در حالی که بعد از آن سالها می توانست عالی ترین پدیده های ذوقی و فکری انسانی را به ادبیات پارسی ارمغان نماید. بهرحال در شب 16 فروردین سال 1320 خورشیدی به بیماری حصبه در تهران زندگی را بدرود گفت و پیکر او را به قم بردند و در جوار قبر پدر دانشمندش در مقبره خانوادگی بخاک سپردند. در تهران و ولایات، ادبا و شعرا از زن و مرد اشعار و مقالاتی در جراید نشر و مجالس یادبودی برای او برپا کردند. در سال 1314 چاپ اول دیوان پروین اعتصامی، شاعره توانای ایران، به همت پدر ادیب و گرانمایه اش انتشار یافت و دنیای فارسی زبان از ظهور بلبل داستانسرای دیگری در گلزار پر طراوت و صفای ادب فارسی آگاهی یافت و از غنچه معطر ذوق و طبع او محفوظ شد. پروین برای سنگ مزار خود نیز قطعه اندوهباری سروده که هم اکنون بر لوح نماینده مرقدش حک شده است. ویژگی سخن او در قصایدش پیرو سبک متقدمین بویژه ناصرخسرو است و اشعارش بیشتر شامل مضامین اخلاقی و عرفانی می باشد. پروین موضوعات حکمتی و اخلاقی را با چنان زبان ساده و شیوایی بیان می دارد که خواننده را از هر طبقه تحت تاثیر قرار می دهد. او در قدرت کلام و چیره دستی بر صنایع و آداب سخنوری همپایه ی گویندگان نامدار قرار داشته و در این میان به مناظره توجه خاص دارد و این شیوهء را که شیوهء شاعران شمال و غرب ایران بود احیاء می نماید. پروین تحت تاثیر سعدی و حافظ بوده و اشعارش ترکیبی است از دو سبک خراسانی و سبک عراقی . چاپ اول دیوان که آراسته به دیباچه پر مغز شاعر و استاد سخن شناس ملک الشعرای بهار و حاوی نتیجه بررسی و تحقیق او در تعیین ارزش ادبی و ویژگیهای سخن پروین بود شامل بیش از یکصد و پنجاه قصیده و مثنوی در زمان شاعر و با قطعه ای در مقدمه از خود او تنظیم شده بود. پروین با اعتقاد راسخ به تأثیر پدر بزرگوارش در پرورش طبعش، دیوان خود را به او تقدیم می کند . نمونه اثر : این قطعه را برای سنگ مزار خود سروده است : اینکه خاک سیهش بالین است  - اختر چرخ ادب چروین است  - گر چه جز تلخی ز ایام ندید  - هر چه خواهی سخنش شیرین است  - صاحب آنهمه گفتار امروز  - سائل فاتحه و یاسین است  - دوستان به که ز وی یاد کنند  - دل بی دوست دلی غمگین است  - خاک در دیده بسی جان فرساست  - سنگ بر سینه بسی سنگین است  - بیند این بستر و عبرت گیرد  - هر که را چشم حقیقت بین است  - هر که باشی و ز هر جا برسی  - آخرین منزل هستی این است  - آدمی هر چه توانگر باشد  - چون بدین نقطه رسید مسکین است  - اندر آنجا که قضا حمله کند  - چاره تسلیم و ادب تمکین است  - زادن و کشتن و پنهان کردن  - دهر را رسم و ره دیرین است  - خرم آنکس که در این محنت گاه  - خاطری را سبب تسکین است قریحه سرشار و استعداد خارق العاده پروین در شعر همواره موجب حیرت فضلا و دانشمندانی بود که با پدرش معاشرت داشتند، به همین جهت برخی بر این گمان بودند که آن اشعار از او نیست.  پروین اعتصامی بی تردید بزرگترین شاعر زن ایرانی است که در طول تاریخ ادبیات پارسی ظهور نموده است. اشعار وی پیش از آنکه بصورت دیوان منتشر شود در مجلد دوم مجله بهار که به قلم پدرش مرحوم یوسف اعتصام الملک انتشار می یافت چاپ می شد (1302 ـ 1300 خورشیدی) دیوان اشعار پروین اعتصامی که شامل 6500 بیت از قصیده و مثنوی و قطعه است تاکنون چندین بار به چاپ رسیده است. مقدمه دیوان به قلم شادروان استاد محمد تقی ملک الشعرای بهار است که پیرامون سبک اشعار پروین و ویژگیهای اشعار او نوشته است. عمر پروین بسیار کوتاه بود، کمتر زنی از میان سخنگویان اقبالی همچون پروین داشت که در دورانی این چنین کوتاه شهرتی فراگیر داشته باشد. پنجاه سال و اندی است که از درگذشت این شاعره بنام می گذرد و همگان اشعار پروین را می خوانند و وی را ستایش می کنند و بسیاری از ابیات آن بصورت ضرب المثل به زبان خاص و عام جاری گشته است. شعر پروین شیوا، ساده و دلنشین است. مضمونهای متنوع پروین مانندباغ پرگیاهی است که به راستی روح را نوازش می دهد. اخلاق و همه تعابیر و مفاهیم زیبا و عادلانه آن چون ستاره ای تابناک بر دیوان پروین می درخشد چنانکه استاد بهار در مورد اشعار وی می فرمایند در پروین در قصاید خود پس از بیانات حکیمانه و عارفانه روح انسان را به سوی سعی و عمل امید، حیات، اغتنام وقت، کسب کمال، همت، اقدام نیکبختی و فضیلت سوق می دهد.  محمدحسين بهجت (شهريار) : به سال ۱۲۸۵ در روستای خشگناب در بخش قره‌چمن آذربایجان ایران در اطراف تبریز متولد شد شهریار در روزهای آخر عمر به دلیل بیماری در بیمارستان مهر تهران بستری شد و پس از مرگ در ۱۳۶۷، بنا به وصیت خود در مقبرةالشعرا در تبریز دفن شد. استاد سید محمد حسین بهجت تبریزی متخلص به شهریار شاعری شیوا بود و همچنین و دانشجوی پزشکی و از مریدان حافظ بود عنوان استاد افتخاری دانشکده ادبيات تبريز را نیز به وی اعطا نمودند دیوان شعر پارسی او شامل 13 هزار بیت از مثنوی و قصیده و غزل است و یک مجموعه مشهور آذری به نام حیدر بابا سلام از وی باقی مانده . رهی معیری : محمد حسن معیری در دهم اردیبهشت ماه سال 1288 خورشیدی در تهران متولد دو در 24 آبان ماه سال 1347 دیده از جهان برگرفت و در مقبره ظهیرالدوله به خاک سپرده شد رهی از غزلسرایان مشهور و معاصر است که از شیوۀ کهن پیروی می کرده دیوان کامل رهی مجموعه کامل اشعار و ترانه های اوست .  معری سروده های بسیاری پیرامون تمدن و هویت ملی ایران سروده است . ایرج میرزا : 1304 - 1291 - يرج ميرزا نامدار به جلال الملک، از نوادگان فتحعلی شاه، فرزند غلامحسين ميرزا، شاعر دربار مظفرالدين ميرزا در دوران وليعهدی بود. در تبريز زاده شد. در دوران کودکی و نوجواني، زير نظر پدر و آموزگار سرخانه، زبان و ادبيات فارسی و مقدمات زبان عربی و فرانسه را آموخت . از سال های نوجوانی شعر می سرود . نخستين شعرهايش را در ستايش امير نظام گروسي، پيشکار وليعهد که خود اهل ادب بود ، سرود. ايرج به تشويق امير نظام، زبان فرانسه را در مدرسه دارالفنون تبريز آموخت. در 19 سالگی پدرش را از دست داد و اداره خانواده را به دوش گرفت. مدتی نيابت مدرسه دارالفنون تبريز را به عهده داشت.بنا به رسم زمان، پيشه پدر را در پيش گرفت و مدتی به عنوان فخرالشعرا، جانشين پدر بود. پس از انقلاب مشروطيت، دربار مظفرالدين شاه را ترک کرد و به خدمت دولت درآمد. به سبب پيشه خود در شهرهای گوناگون به کارهای اداری پرداخت. در اين سال ها با شاعران همزمان خود از جمله اديب نيشابوري، دهخدا، بهار، عارف قزوينی و مرزاده عشقی آشنا شد. موضوع اشعار ايرج در اين دوره، افشای خودکامگی زمامداران، به مسخره گرفتن خرافه و پندارهای واهی و هجو رياکاری است. پس از برپايی حکومت مشروطه وزارت معارف از شاعران خواست تا شعرهايی سازگار با وضعيت نو برای کتاب های درسی بسرايند.ايرج ميرزا، شعرهايی با درونمايه اخلاقي، بزرگداشت مقام پدر و مادر و گسترش ادب و ميهن دوستي، برای کتاب های درسی سرود. اين شعرها که زبانی ساده و روان داشتند، سالها برای آموزش کودکان در کتاب های درسی به چاپ رسيدند. قطعاتی مانند ما که اطفال اين دبستانيم، گويند مرا چو زاد مادر، پسر رو قدر مادر بدان از جمله اين شعرها هستند. او همچنين شماری از حکايت ها و نوشته های شاعران فرانسوی از جمله قطعه روباه و کلاغ را به فارسی برگرداند و به شعر درآورد. از ايرج ميرزا ترجمه ای نيز به جای مانده است که تاريخ شواليه دنکيشت نام دارد. ايرج از شاعران دوره تجدد ادبی ايران است.مجموعه کامل اشعارش پس از مرگ او در تهران به چاپ رسيد . ايرج به سبب سکته قلبی درگذشت و در گورستان ظهيرالدوله در شمال تهران به خاک سپرده شد. ايرج ميرزا را بايد يکی از معماران ادبيات نو کودکان ايران دانست. زيرا آگاهانه برای کودکان شعر سروده است. او مانند ديگر آغازگران اين راه، در کنار آفرينش آثار ديگر به ادبيات کودکان می پرداخت. ايرج ميرزا در روند رخدادهای انقلاب مشروطيت با جريان های نوانديش در گستره آموزش و پرورش آشنايی يافت و بر آن شد که برای کودکان شعر بگويد و از اين راه به آموزش و پرورش آن ها بپردازد . پرویز ناتل خانلری : ادیب، پژوهشگر، نویسنده و شاعر ایرانی. تحصیلات عالیه را در دانشکده ادبیات تهران تا درجه دکترا به اتمام رسانید در اسفند ماه سال ۱۲۹۲ خورشیدی در تهران متولد شد. بعد از آزادی از زندان در اول شهریور ۱۳۶۹ در حالی که از بیماری و نداری رنج می کشید در ۷۷ سالگی فوت کرد. سال‌ها معاون وزارت کشور و مدتی وزیر آموزش و پرورش و چهار دوره سناتور انتصابی مازندران بود. او با آنکه در جوانی پیرو نیما یوشیج بود، ولی پس تحصیلات عمیق ادبی به این نتیجه رسید که عروض فارسی هنوز ظرفیت کافی را برای سرودن شعر فارسی دارد و آنچه نیازمند تغییر و تحول است ، زبان شعر است که باید امروزی شود. او با این طرز تفکر، جریانی ادبی را در شعر فارسی پدید آورد که به حقیقت آن را مکتب خانلری نامیده اند.آثار او : 1- روانشناسی (1316) - 2- تحقیق انتقادی در عروض و قافیه فارسی (1337) - 3- وزن شعر فارسی (1337) - 4- درباره زبان فارسی (1340) - 5- زبان‌شناسی و زبان فارسی (1343) - 6- فرهنگ و اجتماع (1345) - 7- شعر و هنر (1345) - 8- تاریخ هنر - 9- آخرین دیدار - 10- روانشناسی و تطبیق آن با اصول پرورش - 11- روش تازه تدریس قواعد زبان فارسی - 12- ماه در مرداب (مجموعه شعر)(1343) - 13- تصحیح یوسف و زلیخا - 14- تصحیح چهار مقاله - 15- تصحیح رستم و سهراب - 16- تصحیح سمک عیار (1338) - 17- تصحیح سفرنامه ناصرخسرو - 18- تصحیح دیوان حافظ - 19- ترجمه دختر سروان (1441) اثر الکساندر پوشکین - 20- ترجمه چند نامه به شاعری جوان (1320) راینر ماریا ریلکه - 21- ترجمه تریستان و ایزوت - 22- ترجمه شاهکارهای هنر ایران - 23- ترجمه اسباب حدوث الحروف (1333) - 24- ترجمه مخارج الحروف (1333) وحید دستگردی : ( 1298 -1321 ) حسن فرزند محمد قاسم دستگردی متخلص به وحید متولد اصفهان وی حاشیه بر دیوانهای مشهور مانند دیوان اوحدی – دیوان فراهانی و نظامی نوشته است . تمکین کرمانشاهی : شاعر کرمانشاهی «کریم کوهساری» متخلص به «تمکین» فرزند «محمود کوهساری» و متولد پاییز سال ۱۲۹۹ هجری خورشیدی در کرمانشاه است.و در در اسفندماه ۱۳۷۵ درگذشت. اشعار او به زبان‌های فارسی و کردی است. حیدریغما : چامه سرا(شاعر) خشتمال نیشابوری سال 1302 هجری شمسی دریکی از روستاهای شمال نیشابور به نام صومعه، دیده به جهان گشود وشب دوم اسفند سال1366 سر بر بالین خواب گذاشت و هم آغوش مرگ شد. یغما در شادیاخ، میان راه آرامگاه خیام وعطار به خاک سپرده شد و آرامگاهی در آن جا برای او ساختند. او در چهل سالگی برای نخستین بار چامه های خود را بر روی کاغذ آورد واولین گردآورد(مجموعه) چامه های خود را در سال 1346 با نام «اشک عاشورا» را به چاپ رساند؛ پس از سه سال گرد آوردی از رباعیاتش و در سال 1355 نخستین گردآورد چکامه هایش(غزل)را به چاپ رساند. همچنین اونسک (کتاب) دیگر خود را در سال 1365 به نام «سیری در غزلیات یغما» به چاپ رساند. این چامه سرا نزدیک 4500 بیت چامه دارد که گزیده ای از آن ها در نسک(کتاب) شاعر خشتمال نوشته ی جواد محقق نیشابوری برای اولین بار در سال 1373 به چاپ رسید. چامه های این چامه سرا را در سه جستار گنجاند: 1- سخن عشق  2- سخن باخود  3- جهان بینی و باورها . اديب برومند : از شاعران ایرانی‌ است که به دلیل سرودن اشعار ملی و میهنی "شاعر ملی" روزگار ما محسوب می‌شود. ادیب برومند در بیست و‌یکم خرداد ۱۳۰۳ در زادگاهش شهر گز از شهرستان برخوار استان اصفهان به دنیا آمد. ادیب برومند مدت شصت سال با قلم و قدم در راهِ سر بلندی ایران و تحقق آزادی و ضدیت با استبداد و استعمار کوشیده و بیشترین قسمت اشعارش میهنی و سیاسی و ملی است که بیشتر آنها در مجموعه اشعارش با نام حاصل هستی به چاپ رسیده است. پیش از این نیز مجموعه شعرهایی از وی به نام های "ناله‌های وطن"، "پیام آزادی"، "دردآشنا"،"سرود رهایی"، "راز پرواز" و "مثنوی اصفهان" به چاپ رسیده است. ادیب برومند سالها ریاست شورای مرکزی جبهه ملی ایران را بر عهده داشت وی سال ها وکیل بانک ملـّی در ایران بود . یدالله بهزاد : شاعر کهن سرای کرمانشاهی، فرزند "حسین ایوانی"، متولد نیمه بهمن ماه ۱۳۰۴ در کرمانشاه. از وی کتاب "گلی بی رنگ" از انتشارات آگه (چاپ ۱۳۸۱) منتشر شده است . فریدون مشیری : در 30 شهریور ماه سال ۱۳۰۵ شهر تهران چشم به جهان گشود. مشیری در بامداد روز جمعه 3 آبان ماه 1379 شمسی در بیمارستان تهران کلیلنیک در سن 74 سالگی درگذشت آثار او: تشنه طوفان ۱۳۳۴ - گناه دریا ۱۳۳۵- نایافته ۱۳۳۷ - ابر ۱۳۴۰ - ابر و کوچه ۱۳۴۵ - بهار را باور کن ۱۳۴۷ - پرواز با خورشید ۱۳۴۷ - از خاموشی ۱۳۵۶ - برگزیده شعرها ۱۳۴۹ - گزینه اشعار ۱۳۶۴ - مروارید مهر ۱۳۶۵ - آه باران ۱۳۶۷ - سه دفتر ۱۳۶۹- از ديار آشتی ۱۳۷۱- با پنج سخن‌سرا ۱۳۷۲ - لحظه‌ها و احساس ۱۳۷۴ - آواز آن پرنده غمگين ۱۳۷۸ - تا صبح تابناک اهورايی ۱۳۷۹ هوشنگ ابتهاج (سایه) : امیر هوشنگ ابتهاج سمیعی گیلانی معروف به «ه.الف سایه» و متخلص به سایه شاعر غزلسرای ایرانی. او در سال ۱۳۰۶ در رشت متولد شداو در آغاز از شاگردان و پیروان نیما بود، اما به راه دیگر رفت و غزل سرود. وی را در غزلسرایی بعد از حافظ بهترین غزلسرا می‌‌دانند. وی علاوه بر شاعری موسیقی‌شناسی برجسته در زمینه موسیقی ایرانی است و مدتی مسئول برنامه گل‌ها در رادیوی ایران بود و تعدادی از غزل‌های او توسط خوانندگان ترانه اجرا شده است. هم اکنون در آلمان زندگی می‌کند.مجموعه اشعار او : سراب - سیاه مشق – شبگیر - چند برگ از یلدا مظاهر مصفا : استاد دانشگاه، شاعر و مصحح معروف معاصرایران است. تحصیلات خود را در رشته زبان و ادبیات فارسی تا اخذ درجه دکتری از دانشگاه تهران ادامه داد.دکتر مظاهر مصفا در سال 1307 در خانواده‌ای با فرهنگ از اهالی تفرش به دنیا آمد. بزرگترین قصیده سرای ایران بعد از ملک الشعرای بهار(محمدتقی بهار) می دانند. آثار او : پاسداران سخن - تصحیح مجمع الفصحاء(در چند جلد)- تصحیح دیوان نزاری قهستانی - تصحیح دیوان سنایی - تصحیح بوستان سعدی و ده‌ها اثر دیگر. مهرداد اوستا : وی در سال ۱۳۰۸ هجری خورشیدی در خانواده‌ای که به شعر و ادبیات علاقه داشتند، در شهر بروجرد بدنیا آمد. پدر بزرگ مادری وی، شاعری خوش قریحه بود که در شعر رعنا تخلص میکرد. اوستا را دومین قصیده سرای بزرگ معاصر پس از ملک الشعرای بهار می‌دانند. ژان پل سارتر از وی به عنوان "یکی از متفکران برجسته مشرق زمین نام برده‌است. در سه شنبه، ۱۷ اردیبهشت سال ۷۰، در شورای شعر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درگذشت. آثا او : تصحیح دیوان سلمان ساوجی، سال۳۲ - عقل و اشراق - از کاروان رفته - پالیزبان  - حماسهٔ آرش  - از امروز تا هرگز  - اشک و سرنوشت  - روش تحقیق در دستور زبان فارسی و شیوهٔ نگارش  - شراب خانگی ترس محتسب خورده  - تیرانا معروف : محمد رفیع روزه دار فرزند احمد (۱۳۱۴-۱۳۸۲) یکی از شاعران بخش کوخرد شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران بود. نام کامل وی: ( محمد رفیع بن احمد بن عبدالرحمن أیوب روزه دار ) . وی در اشعارش معروف تخلص می‌کرد.در روز هیجدهم خردادماه ۱۳۸۲ خورشیدی، در ۶۸ سالگی در کوخرد دار فانی را وداع گفت اثر او : دیوان اشعار معروف کوخردی در سال ۱۳۸۵ خورشیدی عبدالرزاق مشایخی آگاه : مشایخی در سال ۱۳۱۷ خورشیدی در روستای کوخرد (بستک) هرمزگان زاده شد و از آغاز جوانی علاقه خاصی به شعر و شاعری داشت. وی اشعاری به فارسی رسمی و لهجهٔ محلی قصیده‌هایی سروده‌است. درگذشتش به سال ۱۳۸۱ خورشیدی در کوخرد بود. محمدرضا شفیعی کدکنی : از نویسندگان و شاعران امروز ایران است. تخلص وی در شعر م. سرشک است. مدرک دکتری را در رشتهٔ زبان و ادبیات پارسی از دانشگاه تهران گرفت.در سال 1318 در روستای کدکن نیشابور چشم به جهان گشود. مجموعه اشعار در کوچه باغ‌های نشابور - کتاب موسیقی شعر شیون فومنی : شیون فومنی (میر احمد سید فخری نژاد) از شاعران محبوب و مشهور خطه ی شمال در سال 1325هجری خورشیدی در شهرستان فومن دیده به جهان گشود او در شهریورماه 1377 پس از یک دوره بیماری مزمن کلیوی در یکی از بیمارستانهای تهران از دنیا رفت . آرامگاهش در بقعه سلیمانداراب رشت بنا به وصیتش در کنار مقبره میرزا کوچک جنگلی قرار دارد آثار او : 1- پیش پای برگ - 2- یك آسمان پرواز - 3- از تو برای تو  - 4- رودخانه در بهار محمدعلی بهمنی : محمدعلی بهمنی در سال ۱۳۷۸ موفق به دریافت تندیس خورشید مهر به عنوان برترین غزل‌سرای ایران گردید.محمدعلی بهمنی در فروردین سال ۱۳۲۱ در شهر دزفول به دنیا آمد. شعر بهمنی نیز البته شاید با خود او متولد شده باشد، گرچه بسیاری بر این عقیده‌اند که غزل‌های او وام‌دار سبک و سیاق نیماست. نخستین شعر بهمنی در سال ۱۳۳۰، یعنی زمانی که او تنها ۹ سال داشت، به چاپ رسید.- مجموعه های اشعار : باغ لال (۱۳۵۰) - در بی‌وزنی (۱۳۵۱) - |عامیانه‌ها (۱۳۵۵) - گیسو، کلاه، کفتر (۱۳۵۶) - گاهی دلم برای خودم تنگ می‌شود (۱۳۶۹) - غزل (۱۳۷۷)  - عشق است (۱۳۷۸) - شاعر شنیدنی است (۱۳۷۷) - نیستان (۱۳۷۹) - این خانه واژه‌های نسوزی دارد (۱۳۸۲) - کاسه آب دیوژن، امانم بده (۱۳۸۰) ملا ارباب : به سال ۱۳۴۸ هجری قمری در روستای کوچکی بنام لاور علیا لاور شیخ زاده شد. ۲۹ شهریور ۱۳۸۵ خورشیدی در سّن ۷۹ سالگی در کوخرد وفات یافت آثار او : مبدأ العلم به صورت غزل و دوبیتی سروده‌است نعت نامه که شامل ده هزار بیت است. منوچهر سعادت نوری : معینی کرمانشاهی : حمیدی شیرازی : محمد حسین بهجتی اردکانی (شفق) : شعر نو علی اسفندياری (نیما یوشیج) : ( 1338 ) علی اسفندیاری نیما یوشیج از اهل مازندران است و مبتکرین شعر نو در ایران بشمار می آید مهمترین اثر او افسانه نیما نام دارد . سیمین بهبهانی :  یکی از شاعره های باذوق و احساس ایران زمین در سال 1306 در تهران متولد شد ( فرزند عباس خلیلی نویسنده ، پژوهنده و مدیر روزنامه اقدام و مادر ،فخرعظماارغون نویسنده ، شاعر ، روزنامه نگار ،مترجم توانا از زبان فرانسوی و آشنا به زبان انگلیسی و عربی ) به سبب نوشتن شعر ناشناس در سال 1331 مدال بین المللی صلح گرفته در سال 5 تیر ماه 1377بنیاد جهانی پژوهش های زنان او را به عنوان زن سال بر می گزیند و در سال 1378 اعطای جایزه لیلیان هیلمن / داشیل هامت به توسط سازمان نظارت بر حقوق بشر به سیمین و در همین سال سازمان جهانی حقوق بشر در برلین مدال کارل فون اوسی یتسکی رابه سیمین اهدا می کند مجموعه اشعار او شامل مرمر – دشت ارژن – رستاخیز – خطی زسرعت و از اتش – چلچراغ – جای پا یک دریچه آزادی – یکی مثلاً اینکه و شعرهای تازه می باشد   مهدی اخوان‌ثالث : (نام هنری: م. امید) در سال 1307 در مشهد چشم به جهان گشود. در سال 1369در شهریور ماه جان سپرد. وی در توس در کنار آرامگاه فردوسی به خاک سپرده شد. آثار او : ارغنون(1330) - زمستان(1335) - آخر شاهنامه(1338) - از این اوستا(1344) - منظومه شکار(1345) - پاییز در زندان(1348) - عاشقانه ها و کبود(1348) - بهترین امید(1348) - لرگزیده اشعار(1349) - در حیاط کوچک پاییز در زندان(1355) - دوزخ اما سرد(1357) - زندگی می گوید اما باز باید زیست ......(1357) - ترا ای کهن بوم و بر دوست دارم(1368) - گزینه اشعار(1368) . مهدی اخوان ثالث را می توان یکی از برجسته ترین شعرای ملی معاصر ایران نام برد که سروده های بسیاری در ستایش از تمدن و فرهنگ هزاران ساله ایران سروده است . فروغ فرخزاد : از شاعران نامدار ایرانی که نوشته های تندش دینگرایان افراطی را به خطر انداخت . در دی ماه 1313در تهران متولد شد و در سال 1345 در تصادفی جان باخت زبان فرانسه و ایتالیایی و آلمانی را بخوبی می دانست برای فیلم این خانه سیاه است در سال 1342 برنده جایزه بهترین فیلم مستند از فستیوال جهانی اوبرهاوزن آلمان شد دیوان شعر ی از او بجا مانده است . منوچهر آتشی : محمدرضا شفیعی کدکنی : سهراب سپهری : بیژن ترقی : نادر نادر پور : یدالله رویایی :  بیژن جلالی : گردآوری از لیدا نصیری از کردستان و ویکیپدیا . برداشت این نوشتار با ذکر نام و آدرس پایگاه آزاد است
نوشته شده در دوشنبه بیست و هفتم تیر 1390ساعت 8:13 بعد از ظهر توسط علیرضا دابویی|



 
همه گويند به اميد ظهورش(صلوات)

كاش يك جمعه بگويند به تبريك وجودش (صلوات)

ميلاد مبارك........
نوشته شده در یکشنبه بیست و ششم تیر 1390ساعت 6:47 بعد از ظهر توسط علیرضا دابویی|



گویند روزی دزدی در راهی، بسته ای یافت که در آن چیز گرانبهایی بود و دعایی نیز پیوست آن بود.
آن شخص بسته را به صاحبش برگرداند.
او را گفتند : چرا این همه مال را از دست دادی؟
گفت: صاحب مال عقیده داشت که این دعا ، مال او را حفظ می کند. من دزد مال او هستم ، نه دزد دین.
اگر آن را پس نمی دادم وعقیده صاحب آن مال ، خللی می یافت
...
آن وقت من، دزد باورهای او نیز بودم و این کار دور از انصاف است .
نوشته شده در یکشنبه بیست و ششم تیر 1390ساعت 10:56 قبل از ظهر توسط علیرضا دابویی|



شخصی تیری به مرغی انداخت، خطا کرد.

رفیقش گفت: (( احسنت)) .

تیرانداز برآشفت که مرا ریشخند می کنی؟
...

گفت: (( می گویم احسنت،اما به مرغ)).

عبید زاکانی
نوشته شده در شنبه بیست و پنجم تیر 1390ساعت 10:53 قبل از ظهر توسط علیرضا دابویی|



خسته ام از آرزوها، آرزوهاي شعاري

شوق پرواز مجازي، بالهاي استعاري

 

لحظه هاي كاغذي را، روز و شب تكرار كردن

خاطرات بايگاني، زندگيهاي اداري

 

آفتاب زرد و غمگين، پله هاي رو به پايين

سقفهاي سرد و سنگين، آسمانهاي اجاري

 

با نگاهي سرشكسته، چشمهاي پينه بسته

خسته از درهاي بسته، خسته از چشم انتظاري

 

صندلي هاي خميده، ميزهاي صف كشيده

خنده هاي لب پريده، گريه‌هاي اختياري

 

عصر جدول هاي خالي، پاركهاي اين حوالي

پرسه هاي بي خيالي، نيمكتهاي خماري

 

رونوشت روزها را، روي هم سنجاق كردم:

شنبه هاي بي پناهي، جمعه هاي بي قراري

 

عاقبت پرونده ام را، با غبار آرزوها

خاك خواهد بست روزي، باد خواهد برد باري

 

روي ميز خالي من، صفحه باز حوادث

در ستون تسليتها، نامي از من يادگاري

نوشته شده در جمعه بیست و چهارم تیر 1390ساعت 10:25 قبل از ظهر توسط علیرضا دابویی|



نوشته شده در پنجشنبه بیست و سوم تیر 1390ساعت 10:22 قبل از ظهر توسط علیرضا دابویی|



زيبايي حقيقتي است باطني
 

چرا اطرافمان اينگونه است؟ چرا؟ .

 


تا چه اندازه فريب!!!!!
نوشته شده در پنجشنبه بیست و سوم تیر 1390ساعت 3:13 قبل از ظهر توسط علیرضا دابویی|



 

سلام...

حال همه ما خوب است

ملالي نيست جز گم شدن گاه به گاه خيالي دور

                     كه مردم به آن شادماني بي سبب گويند

با اينهمه اگر عمري باقي بود

طوري از كنار زندگي مي گذرم

                     كه نه زانوي آهوي بي جفت بلرزد

                                       ونه اين دل ناماندگار بي درمان

تا يادم نرفته برايت بنويسم

حوالي خوابهاي ما سال پر باراني بود

ميدانم كه هميشه حياط آنجا پر از هواي تازه باز نيامدن است

اما تو لااقل

            حتي هر وهله

                     گاهي هر ازگاهي

                          ببين انعكاس تبسم رؤيا شبيه شمايل شقايق نيست

نامه ام بايد كوتاه باشد

ساده باشد

بدون حرفي از ابهام

دوباره برايت مي نويسم

                     حال همه ما خوب است

                                              اما تو باور نكن./

 

نوشته شده در چهارشنبه بیست و دوم تیر 1390ساعت 10:19 قبل از ظهر توسط علیرضا دابویی|




مطالب پيشين
» 124
» 123
» 122
» 121
» 120
» 119
» 118
» 117
» 116
» 116
Design By : ParsSkin.Com